Ông bác sĩ bạn tôi, vừa giao ban xong tranh thủ phóng về góp chuyện: Chết các bác ạ, nhà em là hay xơi món đồ hộp Hạ Long ấy, mà lâu nay thấy nó rất uy tín mà, ai nghĩ nó lại thất đức thế. Là bác sĩ em biết nó nguy hại tới mức nào dù có cấp đông và nấu chín. Mà chưa cần ăn mới chỉ nghĩ tới đã ghê.
Bà con bản địa Tây Nguyên có mấy món truyền thống rất hợp miệng và hợp... rượu, là lá mì (sắn), hoặc cà đắng xào thịt hộp, tất nhiên là thịt hộp Hạ Long. Mới hôm qua, nhà văn Nguyễn Một ghé Pleiku, tôi và mấy người bạn đãi ông ở một quán đậm chất Tây Nguyên có tên là Plây Núi lửa Ia lâm, tôi kêu món cà đắng xào lòng gà, chả hiểu sao tự nhiên lại kêu xào lòng gà bởi lâu nay nó cứ phải là xào thịt hộp, và trong menu nhà hàng cũng là cà đắng xào thịt hộp.
Về nhà đọc báo, thì ra là... thần giao cách cảm.
Vẫn biết lâu nay có nhiều vụ làm ăn gian dối, nhiều vụ thịt thối, thịt bệnh, thực phẩm bẩn... len lỏi vào các quán ăn nhỏ, các bếp ăn, các chợ cóc vân vân, nhưng số lượng tới 120 tấn thì kinh khủng quá, và kinh khủng hơn nữa, lại do một cơ sở sản xuất lớn, có uy tín lâu nay, thực hiện.
Thông tin trên một số tờ báo cho biết, "Đồ hộp Hạ Long từng đạt 'Top 50 doanh nghiệp mạnh ASEAN', top đầu cả nước", doanh nghiệp này có năm doanh thu tới 900 tỉ, các sản phẩm của doanh nghiệp này bày bán rộng rãi ở phạm vi toàn quốc, từ kệ siêu thị đến các tạp hóa... nên sự khủng khiếp của "sự kiện" này nó càng tăng lên gấp nhiều lần.
Có người nói, dân ta cũng... dễ tính, cứ khuất mắt trông coi là được, nên vào các quán ăn sáng, các quán cơm bình dân... chỉ nên cắm đầu ăn rồi trả tiền đi thẳng, chứ đừng... xuống chỗ chế biến, đừng đi vệ sinh, quay lên không ăn tiếp được đâu.
Hoặc ăn lẩu, cái món nhiều rau ấy, tôi từng mua lẩu về nhà, và rửa lại rau, tới ba bốn nước vẫn đen. Nếu ăn tại chỗ, số rau ấy đương nhiên là cứ nhúng vào nồi lẩu rồi ăn. À đấy, ông bác sĩ cười khà khà giải thích, nhúng vào nước sôi là nó... tiệt trùng rồi, kể cả sâu cũng chín, cũng chén tốt, chỉ sợ... thuốc sâu.
Thì lại nhớ một số vùng bà con trồng rau để nhà ăn và để bán riêng là thế.
Cũng ngày xưa ấy, cái thời dân ta còn đói khổ, khâu vệ sinh thường được đặt xuống dưới sự có cái ăn qua ngày, nên bà con hay giễu những người có ý thức vệ sinh "ăn bẩn sống lâu, ăn sạch chóng chết", hoặc "trâu bò mấy sạch vẫn to hơn người"..., và quả là có hiện tượng ấy thật, bởi cơ thể đã quen. Dân toàn uống nước lã nhưng chả ai đau bụng. Nhưng giờ, vệ sinh quen rồi, đụng một tí nước chưa sôi là có vấn đề ngay, huống hồ những thứ dịch bệnh ôi thiu...
Vụ 120 tấn này, giờ gọi thế cho dễ nhớ, xảy ra khi tòa đang xử vụ Cục an toàn thực phẩm. Và chúng ta có quyền xâu chuỗi hai sự kiện này với nhau. Cục an toàn thực phẩm chả biết có bao nhiêu biên chế, nhưng riêng phiên tòa này đã có ba mươi tư vị xếp hàng trước bục khai báo, với số tiền nhận hối lộ bị cáo buộc lên tới hơn một trăm tỉ, chưa kể còn hai lăm vị khác cũng nhận kha khá tiền nhưng không bị truy tố vì "phạm tội với vai trò thứ yếu".
Thế tức là, mặt trận này gần như bỏ ngỏ.
Thế nên 120 tấn thịt lợn bệnh, mà bệnh rất kinh là dịch tả Châu Phi, được tập kết về một nhà máy nổi tiếng, được cho là có "uy tín" lâu nay, thành lập từ những năm năm mươi của thế kỷ trước, vừa làm chúng ta kinh hoàng, nhưng lại cũng thấy... thường thôi nếu xem cái cách "làm việc" của các cán bộ cục an toàn thực phẩm kia.
Một cựu tổng biên tập một tờ báo ở Hà Nội vừa nhắn tin cho tôi "Ác quá, chúng giết người hàng loạt", còn trước đấy, bà Phạm Khánh Phong Lan, đại biểu Quốc hội, giám đốc sở An toàn thực phẩm Tp.HCM, một trong những người lên tiếng nhiều nhất về an toàn thực phẩm đã liên tục cảnh báo về nạn này, từ thuốc tới thực phẩm.
Mới nhất bà phát biểu: "Có nơi cả thôn, cả xã cùng làm thực phẩm giả", và câu hay nhất là "bánh nhà làm thì để nhà ăn thôi" khi nhiều người quan niệm đồ nhà làm thường sạch hơn, tin tưởng hơn. Theo bà thì: "Việc phát hiện và xử lý vi phạm thường diễn ra khi sự việc đã xảy ra, không ai làm sai mà công khai cho cơ quan chức năng nhìn thấy. Các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm thường được che giấu rất tinh vi, qua nhiều lớp, nhiều khâu trung gian. Do đó, xử phạt chỉ là giải pháp phần ngọn. Căn cơ nhất vẫn là tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp làm ăn chân chính, sản xuất thực phẩm an toàn, có đầu ra ổn định", chiếu vào vụ 120 tấn này, chả biết trước khi bị phát hiện thì đã có bao nhiêu đợt "120 tấn" như thế thành đồ hộp và bán khắp nước, chắc cơ quan điều tra sẽ có câu trả lời sớm.
Vấn đề là, bây giờ người tiêu dùng biết tin ai? Tin đồ nhà làm? Hay tin những cơ sở lớn có uy tín lâu nay như đồ hộp Hạ Long?
* Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả
Văn Công Hùng/Người đưa tin
