Luật Phòng, chống ma túy số 2025 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 ngày 10/12/2025 và sẽ chính thức hiệu lực từ 01/7/2026. Đáng chú ý luật lần đầu tiên quy định người cai nghiện ma túy sẽ được giám sát điện tử...
Trường hợp nào áp dụng giám sát điện tử?
Điều 12 Luật Phòng, chống ma túy 2025 nêu rõ giám sát điện tử là biện pháp sử dụng thiết bị điện tử để quản lý, giám sát đối với người đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế; người đang bị quản lý sau cai nghiện ma túy.
Thẩm quyền áp dụng biện pháp giám sát điện tử thuộc Trưởng Công an cấp xã. Người bị áp dụng biện pháp giám sát điện tử có trách nhiệm chấp hành quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử; không tự ý tháo gỡ, phá hủy hoặc có tác động gây rối loạn hoạt động của thiết bị giám sát điện tử; thông báo ngay cho Công an cấp xã khi phát hiện thiết bị giám sát điện tử bị hư hỏng.
Chính phủ sẽ quy định chi tiết về thiết bị, đối tượng; quy định điều kiện, thời hạn, trình tự, thủ tục, xử lý vi phạm trong việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử.
Khoản 4 Điều 42 của Luật này cũng quy định về nội dung quản lý sau cai nghiện ma túy bao gồm: Danh sách người bị quản lý sau cai nghiện ma túy; tư vấn, giúp đỡ, phòng, chống tái nghiện ma túy; quản lý cư trú; triệu tập; giám sát điện tử; xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể; phòng ngừa, ngăn chặn hành vi gây mất an ninh, trật tự.
Thời hạn cai nghiện ma túy
Về thời hạn và quy trình cai nghiện, Điều 29 quy định người cai nghiện ma túy tự phải thực hiện đầy đủ thời hạn, quy trình cai nghiện ma túy theo quy định pháp luật.
Cụ thể, thời hạn cai nghiện với người cai nghiện ma túy lần đầu là 24 tháng; người cai nghiện ma túy từ lần thứ 2 trở lên là 36 tháng.
Quy trình cai nghiện ma túy bao gồm các giai đoạn: tiếp nhận, phân loại; điều trị cắt cơn, giải độc, rối loạn tâm thần và các bệnh lý khác; giáo dục, tư vấn, phục hồi hành vi, nhân cách; lao động trị liệu, học nghề; chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng.
Luật cũng quy định rõ việc xử lý các trường hợp vi phạm nghĩa vụ của người cai nghiện, người quản lý sau cai nghiện hoặc điều trị bằng thuốc thay thế tại Điều 47.
Theo đó, người đang trong thời hạn cai nghiện hoặc quản lý sau cai nghiện mà bị kết án phạt tù có thời hạn thì sau khi chấp hành xong án phạt tù vẫn phải tiếp tục cai nghiện hoặc tiếp tục thời hạn quản lý còn lại.
Người nghiện ma túy cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế mà không chấp hành biện pháp giám sát điện tử thì bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc.
Với các hành vi vi phạm pháp luật trong thời gian cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị bằng thuốc thay thế, luật quy định lộ trình xử lý theo mức độ và số lần vi phạm.
Cụ thể, nếu vi phạm thuộc diện bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu thì ngoài việc xử lý vi phạm hành chính theo quy định, Công an cấp xã nơi người đó cư trú sẽ lập biên bản, tổ chức kiểm điểm; trường hợp tiếp tục vi phạm mà chưa đến mức xử lý hình sự thì sẽ bị đưa đi cai nghiện bắt buộc.
Với các hành vi vi phạm khác, người vi phạm lần đầu sẽ bị lập biên bản và nhắc nhở; vi phạm lần thứ hai bị lập biên bản và tổ chức kiểm điểm; đến lần thứ ba sẽ bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc, thể hiện rõ tính răn đe và trách nhiệm tuân thủ pháp luật của người cai nghiện.
Người cai nghiện trước khi Luật có hiệu lực thì áp dụng như thế nào?
Người đang thực hiện cai nghiện ma túy khi Luật này có hiệu lực thi hành thì tiếp tục thực hiện cai nghiện ma túy đến hết thời hạn theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy 2021 đã được sửa đổi theo Luật số 81/2025/QH15, Nghị quyết 190/2025/QH15 quy định về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và bị quản lý sau cai nghiện ma túy theo quy định của Luật này.
Người đang trong thời gian lập hồ sơ cai nghiện trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành mà sau ngày Luật này có hiệu lực thi hành mới có quyết định cai nghiện thì việc cai nghiện ma túy thực hiện theo quy định của Luật này.
Hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất đã được cấp phép, cho phép trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì tiếp tục thực hiện đến hết thời hạn được cấp phép, cho phép.
Cơ sở cai nghiện ma túy đã được cấp phép hoạt động trước ngày Luật này có hiệu lực thì tiếp tục thực hiện theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy 2021 đã được sửa đổi theo Luật số 81/2025/QH15 đến hết thời hạn cấp phép.
Trường hợp đã tiếp nhận hồ sơ cấp phép hoạt động của cơ sở cai nghiện ma túy trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì việc cấp phép thực hiện theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy 2021 đã được sửa đổi theo Luật số 81/2025/QH15 và Nghị quyết 190/2025/QH15.
Hải My (t/h)
