Sáng 10/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Băn khoăn về các khoản phí lên tới hàng trăm triệu đồng, thậm chí tiền tỷ
Góp ý vào dự án Luật, đại biểu Trần Đình Gia (đoàn Hà Tĩnh) cho biết, số người Hà Tĩnh tham gia thị trường lao động ở nước ngoài hiện rất đông theo nhiều hình thức, có thể đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đi thăm thân, chữa bệnh hoặc đi du học, sau đó tham gia thị trường lao động ở nước ngoài.
Từ thực tế tại địa phương, đại biểu Trần Đình Gia nêu 2 vấn đề ông băn khoăn và cho rằng cần được trao đổi trong quá trình sửa đổi luật.
Thứ nhất, theo đại biểu, có tình trạng nhiều người Hà Tĩnh đi lao động ở nước ngoài, sang đến nơi làm việc được vài tháng thì chuyển ra ngoài, vi phạm hợp đồng lao động.
"Tình trạng này dẫn đến có nhiều địa bàn, có nhiều thị trường lao động không nhận lao động của một số địa phương của Hà Tĩnh cũng như một số tỉnh miền Trung, ảnh hưởng đến lợi ích của rất nhiều người chính đáng khác muốn đi lao động ở nước ngoài", đại biểu Trần Đình Gia nói.
Vấn đề thứ hai được đại biểu Trần Đình Gia đề cập là chi phí người lao động phải bỏ ra để đi làm việc ở nước ngoài.
Theo ông, có một số thị trường người lao động không phải đóng phí hoặc mức phí rất thấp. Tuy nhiên, rất nhiều người lao động đi một số thị trường phải đóng mức phí rất cao, có thể từ 300-400 triệu đồng, thậm chí có trường hợp lên tới tiền tỷ. "Không biết cái nguồn này nó đi đâu, cho nên chúng tôi rất là băn khoăn", đại biểu nói.
Từ hai thực trạng trên, đại biểu Trần Đình Gia mong muốn khi sửa đổi luật có thể hạn chế tối đa những tình trạng này.
Ông đồng tình với ý kiến về việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về quản lý người lao động ở nước ngoài, cũng như chia sẻ thông tin, dữ liệu giữa các cơ quan, bộ, ngành và địa phương. Theo đại biểu, ngoài những cơ quan được quy định trong luật, cần nghiên cứu sự tham gia, chia sẻ dữ liệu của các cơ quan như ngành du lịch, ngành y tế và một số cơ quan khác có dữ liệu liên quan để bảo đảm thông tin được liên thông, qua đó khắc phục những tồn tại nêu trên.
Lao động Việt Nam phạm pháp ở nước ngoài cần xử lý nghiêm
Trong nội dung góp ý, đại biểu Trần Đình Gia đề nghị pháp luật về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài cùng với các quy định pháp luật khác cần có cơ chế, quy định nghiêm khắc hơn đối với những người vi phạm pháp luật lao động của nước ngoài.
Đại biểu đề xuất có thể quy định biện pháp cấm xuất cảnh đối với những trường hợp tham gia lao động và vi phạm pháp luật ở nước ngoài. Theo ông, việc áp dụng các biện pháp nghiêm khắc là có thể thực hiện, khi pháp luật hiện hành đã có trường hợp người không nộp thuế thì bị cấm xuất cảnh.
Từ đó, đại biểu Trần Đình Gia cho rằng pháp luật về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài cùng với các pháp luật khác cần quy định nghiêm khắc hơn, nhằm bảo đảm người Việt Nam khi ra nước ngoài tôn trọng và chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật của nước sở tại.
"Điều đó vừa làm hình ảnh của Việt Nam chúng ta tốt đẹp hơn trong con mắt của người nước ngoài, vừa là bảo vệ những người có nhu cầu chính đáng khi đi tham gia lao động ở nước ngoài", đại biểu Trần Đình Gia nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, đại biểu Chu Lương Trí (đoàn Quảng Ninh) đề cập đến cơ chế phối hợp xử lý đối với người Việt Nam vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong thời gian ở nước ngoài.
Theo đại biểu, thực tế thời gian qua cho thấy có một số trường hợp người Việt Nam trong thời gian làm việc ở nước ngoài vi phạm pháp luật của nước sở tại, trong đó có những hành vi nghiêm trọng, có tổ chức như trộm cắp, ma túy, cờ bạc, mại dâm, buôn bán, kinh doanh trái phép. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho chính người vi phạm mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh người Việt Nam ở nước ngoài.
"Tôi đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu và bổ sung cơ chế phối hợp tư pháp và cơ chế xử lý tương thích giữa Việt Nam và nước tiếp nhận đối với những hành vi, những trường hợp vi phạm nghiêm trọng", đại biểu nói.
Theo ông, nguyên tắc chung là người vi phạm phải được xử lý nghiêm minh theo pháp luật. Trường hợp thuộc thẩm quyền của nước sở tại thì phải được xử lý tại nước sở tại.
Trong trường hợp pháp luật, điều ước quốc tế hoặc thỏa thuận giữa 2 nước cho phép, cần nghiên cứu cơ chế dẫn độ, chuyển giao, tiếp nhận người phạm tội về Việt Nam để xử lý theo thẩm quyền. Đồng thời, cần tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Cần cơ chế khẩn cấp hỗ trợ lao động gặp sự cố ở nước ngoài
Góp ý về cơ chế bảo vệ người lao động, đại biểu Đào Chí Nghĩa (đoàn Cần Thơ) nhận thấy dự thảo đã quy định cơ bản đầy đủ trách nhiệm của doanh nghiệp trong giai đoạn tuyển chọn đưa người lao động xuất cảnh.
Tuy nhiên, khi người lao động sang làm việc ở nước ngoài thì trách nhiệm bảo vệ chỉ mới dừng ở tính nguyên tắc, chưa hình thành một cơ chế ứng phó khi phát sinh các sự cố của người lao động tại nước sở tại.
Do đó, ông Nghĩa đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu bổ sung các quy định cụ thể về cơ chế phối hợp giữa Bộ Nội vụ, Bộ Ngoại giao, doanh nghiệp dịch vụ, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài khi xảy ra sự cố đối với người lao động.
Dẫn thực tế thời gian qua đã xảy ra nhiều trường hợp người lao động bị giữ hộ chiếu, bị nợ lương, bị bạo hành, tai nạn lao động, doanh nghiệp nước ngoài bị phá sản do chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh, ông Nghĩa cho rằng, khi phát sinh những tình huống này, doanh nghiệp trong nước, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, cơ quan quản lý cần có quy trình phối hợp rõ ràng để hỗ trợ người lao động khi cần thiết.
Vị đại biểu đề nghị bổ sung xác lập quy trình phối hợp giữa doanh nghiệp dịch vụ, Bộ Nội vụ, Bộ Ngoại giao, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài khi phát sinh vụ việc ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
"Cần quy định thời hạn cụ thể để doanh nghiệp phải tiếp nhận, xử lý và báo cáo vụ việc, không chỉ nên quy định chung chung là thông tin hoặc báo cáo. Đối với những vụ việc nghiêm trọng, phải xác định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc tạm ứng hoặc bố trí một khoản chi phí khẩn cấp để hỗ trợ bảo vệ và đưa người lao động về nước khi cần thiết", ông Nghĩa nói.
Nguyễn Thu Huyền/Người đưa tin
