Chiều nay (16/10), dưới sự chỉ đạo của Hội Luật gia Việt Nam, Tạp chí Đời sống và Pháp luật/Tạp chí điện tử Người Đưa Tin tổ chức toạ đàm "Đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, gỡ rào cản cho doanh nghiệp phát triển".
Về phía các chuyên gia, diễn giả tham dự toạ đàm có: TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội; TS. Nguyễn Minh Thảo - Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Bộ Tài chính); bà Ngô Thị Tuyết - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Về phía Hội Luật gia Việt Nam có ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam và các trưởng ban chuyên môn.
Toạ đàm còn có đại diện các ngân hàng thương mại cùng các doanh nghiệp tham dự.
Phát biểu khai mạc, Nhà báo Phạm Quốc Huy - Tổng Biên tập Tạp chí Đời sống và Pháp luật/ Tạp chí Người Đưa Tin cho biết, cải cách thủ tục hành chính không chỉ là yêu cầu trong hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, mà còn tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Thủ tục càng minh bạch, quy trình càng thông suốt, chi phí tuân thủ càng giảm thì nguồn lực của doanh nghiệp càng có điều kiện tập trung cho sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030, yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính càng trở nên cấp thiết. Nghị quyết số 258/NQ-CP ngày 31/8/2026 của Chính phủ đã đặt ra những nhiệm vụ, giải pháp nhằm đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, góp phần thúc đẩy tăng trưởng 2 con số. Điều này cho thấy cải cách thủ tục hành chính cần được nhìn nhận không chỉ từ yêu cầu quản lý, mà còn từ mục tiêu khơi thông nguồn lực, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp phát triển.
Với tinh thần đó, Tọa đàm hôm nay là diễn đàn để các chuyên gia pháp lý, các nhà hoạch định chính sách và đại diện doanh nghiệp cùng nhìn nhận những điểm nghẽn từ thực tiễn, phân tích nguyên nhân từ quy định pháp luật đến quá trình tổ chức thực hiện.
Đồng thời đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính và tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.
"Chúng tôi kỳ vọng những ý kiến trao đổi tại tọa đàm sẽ không chỉ dừng lại ở việc nhận diện khó khăn, mà còn đưa ra được những kiến nghị có cơ sở thực tiễn và tính khả thi, góp phần giúp các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp", Nhà báo Phạm Quốc Huy nhấn mạnh.
Với vai trò là cơ quan ngôn luận của Hội Luật gia Việt Nam, Tạp chí Đời sống và Pháp luật xác định trách nhiệm đồng hành cùng tiến trình cải cách thông qua việc phản ánh kịp thời những vấn đề từ thực tiễn, ghi nhận tiếng nói của doanh nghiệp và giới chuyên gia, góp phần lan tỏa những cách làm hiệu quả, đồng thời kiến nghị tháo gỡ những bất cập trong xây dựng và thực thi pháp luật.
4 định hướng trọng tâm của Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam
Tham dự và phát biểu chỉ đạo tại Toạ đàm, ông Nguyễn Khánh Ngọc – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho biết, trong giai đoạn vừa qua và đặc biệt bước sang nhiệm kỳ 2026-2031, dưới sự lãnh đạo sâu sát của Đảng, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, công cuộc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh đã đạt được những bước tiến quan trọng.
Đặc biệt, tinh thần chỉ đạo tại Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, vay và trả nợ công gia đoạn 2026-2030 đã đặt ra yêu cầu rất cao và cụ thể: tiếp tục rà soát, cắt giảm mạnh mẽ các ngành nghề kinh doanh có điều kiện và điều kiện kinh doanh không cần thiết; giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; đồng thời cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý.
Cụ thể hóa chủ trương này, Chính phủ đã ban hành hàng loạt nghị quyết quan trọng, nổi bật là Nghị quyết số 258/NQ-CP ngày 31/8/2026, tiếp tục yêu cầu đổi mới thực chất, toàn diện công tác cải cách thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tư duy "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" trên cơ sở quản trị rủi ro, tăng cường kiểm soát dựa trên dữ liệu và lấy doanh nghiệp, người dân làm trung tâm phục vụ.
Ông Ngọc cho biết, từ thực tiễn phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp và qua công tác tư vấn pháp lý của giới luật gia, chúng ta thấy rằng doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với không ít rào cản. Đó là tình trạng quy định pháp luật ngày càng nhiều sửa đổi, bổ sung liên tục còn chồng chéo; thiếu thống nhất, trong khi đó các quy định về giải thích, áp dụng pháp luật không đồng bộ dẫn tới những quy định pháp luật không đạt được mục tiêu, chính sách đề ra; thủ tục hành chính qua nhiều tầng nấc; yêu cầu cung cấp hồ sơ giấy tờ của chính cơ quan Nhà nước cấp nhiều lần hoặc những bất cập trong khâu thực thi tại một số cơ quan công quyền.
"Những "điểm nghẽn" này làm gia tăng chi phí tuân thủ, thời gian và rủi ro, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thụ nguồn lực và mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", ông Ngọc phát biểu.
Theo Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, với vai trò là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp lớn nhất của giới luật gia cả nước - với hơn 100.000 hội viên hoạt động trên tất cả các lĩnh vực lập pháp, hành pháp, tư pháp và tư vấn pháp luật - Hội Luật gia Việt Nam nhận thức sâu sắc rằng: Xóa bỏ các rào cản thể chế và thủ tục hành chính chính không cần thiết là cách thiết thực để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, đưa thể chế thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh của quốc gia.
Từ góc nhìn pháp lý và thực tiễn hoạt động của Hội, để việc cắt giảm thủ tục hành chính thực sự đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp nhưng không buông lỏng quản lý trong giai đoạn 2026-2030, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường trao đổi, thảo luận giữa cơ quan xây dựng pháp luật và cộng đồng doanh nghiệp để hiểu đúng bản chất, vị trí, vai trò của thủ tục hành chính, từ đó tìm ra "điểm cân bằng".
Theo đó, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc lưu ý 4 vấn đề trọng tâm sau:
Thứ nhất, rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật gắn liền với tư duy quản lý kiến tạo phát triển. Các bộ, ngành, cơ quan chức năng cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các điều kiện kinh doanh, kiên quyết bãi bỏ những giấy phép con chồng chéo, bất hợp lý, không còn phù hợp với thực tiễn. Cơ quan nhà nước phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, coi sự hài lòng của doanh nghiệp và người dân làm thước đo chất lượng hoạt động, hoàn thành nhiệm vụ. Thủ tục hành chính là cần thiết khi thực hiện đúng giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện hiệu quả các quyền và nghĩa vụ của mình. Nhưng cũng không đặt vấn đề ở thái cực cắt giảm tất cả thủ tục hành chính.
Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu và nâng cao trách nhiệm thực thi. Công cuộc cắt giảm thủ tục hành chính chỉ thực sự hiệu quả khi gắn liền với quá trình chuyển đổi số quốc gia, kết nối và khai thác dữ liệu liên thông giữa các cơ quan, tránh tình trạng doanh nghiệp phải cung cấp thông tin nhiều lần, cung cấp thông tin mà cơ quan nhà nước đã có. Đồng thời, phải đề cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, khắc phục triệt để tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, nhũng nhiễu, gây phiền hà trong thực thi công vụ.
Thứ ba, phát huy mạnh mẽ vai trò phản biện xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Hội Luật gia các cấp, các chuyên gia pháp lý cần sát cánh cùng các hiệp hội doanh nghiệp để lắng nghe, nhận diện kịp thời những "điểm nghẽn", vướng mắc từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Thông qua hoạt động tham gia xây dựng pháp luật, phản biện xã hội và tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật, Hội sẽ tích cực kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung các quy định còn bất cập, bảo đảm tính thống nhất và minh bạch của hệ thống pháp luật.
Thứ tư, đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ pháp lý thiết thực cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các trung tâm tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý thuộc hệ thống Hội cần tăng cường đồng hành, hướng dẫn, hỗ trợ pháp lý miễn phí, giúp doanh nghiệp hiểu đúng và thực hiện hiệu quả các quy định pháp luật, quyền và nghĩa vụ của mình nhằm phòng ngừa rủi ro, giải quyết tranh chấp hiệu quả từ cơ sở, qua đó tiếp thêm niềm tin và động lực để cộng đồng doanh nghiệp yên tâm đầu tư, sản xuất.
Nhấn mạnh tọa đàm hôm nay là diễn đàn có ý nghĩa thiết thực để các cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia kinh tế - pháp lý và cộng đồng doanh nghiệp cùng nhìn thẳng vào thực tế, chia sẻ những bài học hay và giải pháp đột phá, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam kỳ vọng qua các tham luận sâu sắc của đại diện Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các ý kiến trao đổi thẳng thắn từ Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội và các vị đại biểu, chúng ta sẽ đúc rút được những kiến nghị sắc sảo, khả thi để gửi tới các cơ quan có thẩm quyền.
"Hy vọng Tọa đàm về chủ đề hôm nay sẽ là sự khởi đầu cho những nỗ lực của Tạp chí Đời sống và Pháp luật và Hội Luật gia Việt Nam nhằm đóng góp thiết thực vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới", Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam phát biểu.
Ông Nguyễn Khánh Ngọc khẳng định, Hội Luật gia Việt Nam cam kết sẽ luôn đồng hành, sát cánh cùng cộng đồng doanh nghiệp, phát huy trí tuệ và tâm huyết của đội ngũ luật gia cả nước để góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.
Cắt giảm hơn 40% ngành nghề kinh doanh có điều kiện
Trình bày tham luận tại tọa đàm, bà Ngô Thị Tuyết - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sau gần 2 năm triển khai cải cách, Bộ đã cắt giảm, đơn giản hóa 629 thủ tục hành chính, rút ngắn 9.007 ngày giải quyết và giảm 5.318 tỷ đồng chi phí tuân thủ so với năm 2024.
Theo bà Tuyết, cải cách thủ tục hành chính không đơn thuần là nhiệm vụ kỹ thuật của cơ quan nhà nước mà còn là giải pháp quan trọng nhằm tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, khơi thông nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Đối với doanh nghiệp, việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và giảm các yêu cầu thủ tục giúp tiết kiệm chi phí, dành thêm nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời mở ra cơ hội đầu tư mới.
Thời gian qua, Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã xác định cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền là những nhiệm vụ trọng tâm để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Trong đó, Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ đặt ra các mục tiêu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh giai đoạn 2025-2026.
Theo các chỉ tiêu được bà Tuyết chia sẻ, cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý; cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề kinh doanh có điều kiện; giảm 50% thời gian giải quyết và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính trong năm 2026 so với năm 2024.
"Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, yêu cầu này có ý nghĩa đáng kể do phạm vi quản lý rộng, bao gồm các lĩnh vực đất đai, tài nguyên nước, môi trường, biển và hải đảo, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, chăn nuôi và trồng trọt. Đây cũng là những lĩnh vực có nhiều thủ tục liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, tiến độ triển khai dự án và chi phí của doanh nghiệp", bà Tuyết cho hay.
Báo cáo kết quả thực hiện, bà Tuyết cho biết, Bộ Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cắt giảm 22 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, tương ứng 44,9%; giảm 349 điều kiện kinh doanh, tương ứng 41,31%.
Về thủ tục hành chính, tổng số thủ tục được cắt giảm, đơn giản hóa là 629, giúp rút ngắn 9.007 ngày giải quyết, tương ứng 54,04% thời gian thực hiện. Chi phí tuân thủ giảm 5.318 tỷ đồng, tương ứng 54,81% so với năm 2024.
Bên cạnh đó, Bộ đã phân cấp 119 thủ tục hành chính, đưa tỉ lệ thủ tục thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp bộ xuống còn 27,16%.
Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm yêu cầu hồ sơ trùng lặp
Theo Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cắt giảm thủ tục hành chính cần đi cùng với đổi mới phương thức quản lý nhà nước, trong đó chú trọng phân cấp, phân quyền và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở đánh giá rủi ro.
Bà Tuyết cho rằng, cải cách không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Thay vào đó, cơ quan nhà nước cần tập trung nguồn lực kiểm tra, giám sát vào những lĩnh vực và đối tượng có nguy cơ cao; đồng thời tận dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn và dữ liệu để giảm các yêu cầu xác nhận, chứng nhận không cần thiết.
"Những thông tin cơ quan nhà nước đã có cần được khai thác, chia sẻ thay vì yêu cầu doanh nghiệp kê khai nhiều lần. Với các nội dung có thể kiểm soát bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn, việc xây dựng thêm các lớp giấy phép cần được xem xét để tránh phát sinh gánh nặng tuân thủ", bà Tuyết nói.
Một nội dung khác được bà Tuyết nhấn mạnh là thay đổi cách thiết kế thủ tục hành chính, từ logic vận hành của cơ quan quản lý sang nhu cầu thực tế của người thực hiện thủ tục.
Theo đó, quy trình cần xác định rõ doanh nghiệp phải cung cấp những thông tin nào, cơ quan nhà nước đã có dữ liệu gì và bước xử lý nào thực sự cần thiết. Việc số hóa cũng không nên dừng ở đưa biểu mẫu giấy lên môi trường điện tử, mà phải gắn với tái cấu trúc quy trình, kết nối và chia sẻ dữ liệu.
Mục tiêu là thực hiện nguyên tắc một lần cung cấp thông tin, nhiều lần sử dụng; một lần kê khai để nhiều cơ quan cùng khai thác; hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải nộp lại giấy tờ hoặc thực hiện các bước trung gian không cần thiết.
Về định hướng thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục rà soát thủ tục theo ngành, lĩnh vực và chuỗi hoạt động sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ xem xét từng thủ tục riêng lẻ.
Bộ cũng đặt mục tiêu loại bỏ các thành phần hồ sơ, bước thực hiện và yêu cầu quản lý trùng lặp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, hướng dẫn nghiệp vụ và năng lực thực thi của địa phương; đồng thời tăng cường hậu kiểm dựa trên mức độ rủi ro.
Cùng với đó, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu và tái cấu trúc quy trình trên môi trường số sẽ được đẩy mạnh, hướng tới thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính.
Một giải pháp khác là tăng cường tiếp nhận, xử lý phản ánh của doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng. Theo bà Tuyết, những phản ánh về thành phần hồ sơ, thủ tục hoặc khâu xử lý chậm cần được xem là căn cứ để rà soát lại quy định và quy trình thực hiện.
Bộ sẽ tiếp tục tổ chức đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp nhằm trực tiếp nhận diện khó khăn, vướng mắc. Trong tháng 6/2026, Bộ đã tổ chức diễn đàn đối thoại về thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh với sự tham gia của doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng.
Nhấn mạnh yêu cầu cải cách phải được thực hiện thường xuyên, bà Tuyết cho rằng kết quả không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng thủ tục đã cắt giảm, mà cần đo lường qua thời gian doanh nghiệp tiết kiệm được, mức giảm chi phí tuân thủ và khả năng mở rộng hoạt động kinh doanh.
Theo bà, phân cấp không chỉ là chuyển thẩm quyền mà phải đi kèm năng lực thực hiện và trách nhiệm giải trình. Tương tự, việc cắt giảm thủ tục cần hướng tới quản lý hiệu quả hơn, chuyển nguồn lực từ tiền kiểm đại trà sang hậu kiểm có trọng tâm, trọng điểm.
"Cải cách thủ tục hành chính sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp dễ làm thủ tục hơn, mà quan trọng hơn là giúp doanh nghiệp dễ đầu tư hơn, dễ sản xuất hơn, dễ mở rộng hoạt động hơn và cạnh tranh tốt hơn", bà Tuyết nhấn mạnh.
Thu Huyền - Hồng Nhung - Hữu Thắng - Việt Anh
