Trong cuộc trao đổi với ĐS&PL, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản - Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Công an đã chia sẻ những vấn đề cốt lõi của công tác tham mưu Công an nhân dân (CAND), lĩnh vực thầm lặng nhưng mang tính quyết định đối với hiệu quả bảo đảm an ninh, trật tự.
Nhận diện sớm các nguy cơ
ĐS&PL: Thưa Thiếu tướng, trong bối cảnh nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự ngày càng phức tạp, công tác tham mưu đóng vai trò như thế nào trong việc giúp lãnh đạo Bộ Công an định hướng chiến lược, ra quyết định kịp thời, chính xác?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Công tác tham mưu luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng và ngày càng khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống công tác công an; trực tiếp giúp Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương, quyết sách lớn về bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.
Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo, đan xen các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Công an, công tác tham mưu CAND đã chuyển mạnh từ phục vụ chỉ đạo, điều hành sang tham mưu mang tính chiến lược, kiến tạo phát triển. Làm tốt công tác tham mưu là trách nhiệm của tất cả các đơn vị và cán bộ, chiến sĩ trong toàn lực lượng, trong đó lực lượng CAND, nòng cốt là lực lượng Tham mưu phải nắm chắc tình hình, phân tích, đánh giá xu thế, chỉ ra hạn chế, với an ninh quốc gia, dự báo xu hướng, chủ động, kịp thời tham mưu các chủ trương, giải pháp mang tính căn cơ, lâu dài, nhằm bảo vệ an ninh, trật tự từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống; triển khai hiệu quả các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, Nhà nước; góp phần tạo môi trường an ninh, an toàn, ổn định, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đối ngoại và hội nhập quốc tế, mở rộng không gian phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.
ĐS&PL: Vì sao nói công tác tham mưu là lĩnh vực vừa “thầm lặng”, vừa đòi hỏi bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm rất cao, thưa Thiếu tướng?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Công tác tham mưu trong CAND là “bộ não thứ hai”, là “cánh tay nối dài” của lãnh đạo, chỉ huy. Khác với công tác trực tiếp đấu tranh với các loại tội phạm, vi phạm pháp luật, sản phẩm của công tác tham mưu chủ yếu được thể hiện thông qua các nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, phương án công tác, nội dung chỉ đạo của lãnh đạo Công an các cấp, nên mang tính gián tiếp, có thể nói là rất “thầm lặng”. Tuy nhiên, kết quả công tác tham mưu ảnh hưởng trực tiếp, lâu dài đến chất lượng, hiệu quả công tác của toàn lực lượng. Đằng sau thành công, thành tích, kết quả công tác công an là những dự báo, đề xuất tham mưu toàn diện - đúng - chắc - kịp thời của cán bộ tham mưu. Có thể khẳng định sản phẩm của công tác tham mưu là kết tinh của quá trình trăn trở, tư duy nhạy bén và tinh thần trách nhiệm cao đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân.
ĐS&PL: Đối diện với khối lượng công việc lớn, áp lực thời gian và yêu cầu chính xác cao, lực lượng tham mưu, nhất là cán bộ trẻ, đang gặp những khó khăn, vất vả gì, thưa Thiếu tướng?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Công tác tham mưu là hoạt động trí tuệ với cường độ cao, đòi hỏi cán bộ phải xử lý, tổng hợp, phân tích khối lượng lớn thông tin trong thời gian ngắn, trong khi tình hình an ninh, trật tự thường xuyên biến động, diễn biến nhanh. Mỗi báo cáo, mỗi đề xuất đều liên quan trực tiếp đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ của toàn lực lượng, nên không cho phép bất kỳ sự chủ quan, sai sót, chậm trễ nào. Đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu CAND hiện nay, nhất là cán bộ trẻ làm công tác tham mưu CAND hầu hết đều là những người nhiệt huyết, chịu khó và trí tuệ. Do đặc thù công tác nên khó khăn lớn nhất đối với lực lượng tham mưu đó là nắm bắt chính xác tình hình và việc kết hợp giữa lý luận với kinh nghiệm thực tiễn. Công tác tham mưu không chỉ yêu cầu khả năng tổng hợp thông tin, mà quan trọng hơn là phải đề xuất được các giải pháp, phương án có tính khả thi cao, sát với thực tiễn. Điều này đòi hỏi cán bộ tham mưu CAND nói chung, cán bộ trẻ làm công tác tham mưu CAND nói riêng phải không ngừng học hỏi, nâng cao kỹ năng nắm bắt tình hình và tích lũy kinh nghiệm thực tiễn.
ĐS&PL: Thực tiễn cho thấy công tác tham mưu đòi hỏi khả năng dự báo, phân tích, tổng hợp thông tin rất nhanh. Lực lượng tham mưu đã làm gì để nâng cao năng lực nghiên cứu, tư duy chiến lược và kỹ năng phân tích tình huống?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Nâng cao năng lực công tác tham mưu CAND là yêu cầu khách quan, thường xuyên, liên tục, được thực hiện trên cơ sở huy động tổng thể, đồng bộ các nguồn lực, trong đó ưu tiên và tập trung phát huy yếu tố con người, xây dựng con người là trung tâm - Người trước - Súng sau, gắn kết chặt chẽ với đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, kỹ thuật, công nghệ, thông tin, hiện đại, bảo đảm đồng bộ, phù hợp. Trước hết lực lượng tham mưu CAND phải luôn nắm chắc các chủ trương của Đảng và Nhà nước, bám sát định hướng, chỉ đạo của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an để không ngừng củng cố tư duy chiến lược, tư duy liên ngành đảm bảo tham mưu phải đúng; chú trọng tích luỹ có hệ thống các thông tin, tài liệu, dữ liệu về công tác bảo đảm ANTT để chủ động phục vụ tốt công tác nghiên cứu, tổng hợp, đánh giá, phân tích; tăng cường chuyển đổi các khâu, hoạt động tham mưu truyền thống sang chủ động ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại, bảo đảm hiệu quả, phù hợp với quá trình chuyển đổi số quốc gia, xây dựng Chính phủ số, coi đây là giải pháp trọng tâm, đột phá; Đảm bảo ổn định về đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu, kết hợp với việc tăng cường bồi dưỡng về thực tế công tác tại công an cơ sở và đào tạo để nâng cao trình độ, kỹ năng phân tích, tham mưu, đề xuất nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ công tác, nhất là trong bối cảnh các cơ hội và thách thức đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội có xu hướng liên lĩnh vực; rủi ro an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống đan xen, gia tăng tương tác, chuyển hóa lẫn nhau khi đất nước ngày càng phát triển và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Chuyển đổi số phát huy hiệu quả, từ “điểm nghẽn” thành “điểm sáng”
ĐS&PL: Bộ Công an đang triển khai mạnh mẽ chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quản lý dữ liệu, xử lý thông tin và điều hành. Việc này đang thay đổi như thế nào phương thức làm việc của lực lượng tham mưu?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công tác chuyển đổi số trong ngành CAND chuyển từ “điểm nghẽn” nhiều năm trước đây dần trở thành “điểm sáng” với những chuyển động mạnh mẽ, hết sức tích cực. Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi rất rõ nét đối với tất cả các mặt công tác công an,
trong đó có công tác tham mưu. Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, các cơ sở dữ liệu lớn, các hệ thống ứng dụng chỉ huy, điều hành đã giúp nâng cao đáng kể hiệu quả thu thập, lưu trữ, tổng hợp, xử lý thông tin. Qua đó, công tác tham mưu ngày càng nhanh hơn, chủ động, chính xác, kịp thời hơn. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu mới đối với cán bộ tham mưu, đó là phải không ngừng học tập, nâng cao trình độ, làm chủ công nghệ, kết hợp hài hòa giữa tư duy truyền thống và phương pháp làm việc hiện đại.
ĐS&PL: Theo Thiếu tướng, công tác tham mưu trong CAND có vai trò gì và cần điều chỉnh gì để đảm bảo tính thống nhất trong chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an và triển khai đồng bộ, nhất quán các đối sách, biện pháp giữa các lực lượng trong CAND nhằm thực hiện tốt các yêu cầu, nhiệm vụ đã đề ra?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Thực tiễn công tác công an hiện nay, việc phối hợp, hiệp đồng giữa nhiều lực lượng, nhiều cấp, nhiều đơn vị trong tham gia xử lý một vấn đề là yêu cầu khách quan, cần thiết. Mỗi đơn vị, mỗi lực lượng trong CAND đều có vai trò, chức năng, nhiệm vụ và cách tiếp cận riêng, đóng góp những quan điểm, thông tin và giải pháp rất quan trọng trong công tác công an khi triển khai trên thực tiễn.
Trong bối cảnh đó, tham mưu CAND có vai trò kết nối, chắt lọc và hệ thống hóa thông tin, giúp Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an thấy “bức tranh” đầy đủ, thống nhất, có trọng tâm, trọng điểm, có phương án triển khai toàn diện và các kịch bản dự phòng cụ thể, rõ ràng trong giải quyết một vấn đề đặt ra trong công tác công an, trên cơ sở tôn trọng ý kiến chuyên môn và phát huy toàn bộ thế mạnh của từng đơn vị, lực lượng trong CAND. Thông qua quy trình báo cáo kịp thời, phối hợp chặt chẽ và ứng dụng khoa học công nghệ hiệu quả, công tác tham mưu CAND sẽ tiếp tục góp phần giữ vững sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an đối với công tác công an, đảm bảo hình thành những quyết sách, quyết định kịp thời, chính xác, phù hợp với thực tiễn và yêu cầu nhiệm vụ của CAND trong tình hình mới.
ĐS&PL: Việc xây dựng lực lượng tham mưu “trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” đặt ra những yêu cầu gì về tổ chức bộ máy, đào tạo, chuẩn hóa đội ngũ, nhất là trong giai đoạn 2025 - 2030?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Xây dựng lực lượng Tham mưu CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại là một trong các Đề án thành phần triển khai Nghị quyết số 12 của Bộ Chính trị, được Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, nhất là đồng chí Bộ trưởng Bộ Công an quan tâm chỉ đạo.
Trong đó, giai đoạn 2025 - 2030 có ý nghĩa rất quan trọng, yêu cầu đến năm 2030 lực lượng Tham mưu CAND phải là một trong những lực lượng trong sạch, vững mạnh tiêu biểu của CAND; đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu CAND có ý thức chấp hành kỷ luật, gương mẫu, trách nhiệm, tận tụy với công việc, có tầm nhìn, tư duy chiến lược, liên ngành, có khả năng vận dụng nhuần nhuyễn tiến bộ khoa học công nghệ, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới (phấn đấu có từ 20% trở lên lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị tham mưu trong CAND đủ năng lực, điều kiện làm việc theo yêu cầu, nhiệm vụ trong môi trường quốc tế); hoàn thành việc xây dựng lực lượng Tham mưu CAND hiện đại; hệ thống tổ chức cơ quan tham mưu trong CAND đảm bảo thống nhất, khoa học, mang tính chiến đấu cao; hiệu quả hoạt động không ngừng được nâng cao; có sự liên thông thông suốt giữa cơ quan tham mưu các cấp trong CAND.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Bài đăng trên ấn phẩm Tạp chí Đời sống & Pháp luật số đặc biệt Xuân Bính Ngọ 2026.
Đỗ Chang (thực hiện)
