Thông tin từ Cổng thông tin điện tử Công an TP.Hải Phòng, hiện nay trên không gian mạng xuất hiện tình trạng lợi dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo dựng các video, hình ảnh, thông tin có nội dung xuyên tạc, sai sự thật để dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc gây tổn hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.
Các đối tượng thường lợi dụng hình ảnh của người nổi tiếng, chính trị gia để tạo dựng những phát ngôn sai sự thật, đưa tin giật gân, “thuyết âm mưu”… nhằm đánh trúng tâm lý lo lắng, tò mò của người xem nên chỉ trong thời gian ngắn có thể được lan truyền trên nhiều nền tảng mạng xã hội, từ Facebook, TikTok đến các nhóm kín Telegram.
Nếu như trước đây, các thông tin giả trên không gian mạng thường dễ nhận diện bởi những lỗi cắt ghép, hình ảnh mờ, chi tiết có nhiều điểm sai lệch… thì nay, chỉ với chi phí thấp, các công cụ AI đã cho phép việc sản xuất tin giả nhanh, số lượng lớn, độ lan tỏa cao với chất lượng hình ảnh chi tiết, khiến việc phân biệt thật giả trở nên ngày một khó khăn, đặc biệt đối với người dùng phổ thông.
Các hình ảnh, video tạo dựng bởi AI thường có độ nét, ánh sáng, màu sắc quá hoàn hảo, tạo cảm giác không chân thực; khuôn mặt, miệng khi nói chuyển động có điểm bất thường, không khớp với tiếng; giọng nói đều, thiếu cảm xúc.
Khi quan sát kỹ hơn, người xem cũng có thể phát hiện các chi tiết bất hợp lý như: bàn tay thừa ngón; ánh mắt vô hồn; làn da, mái tóc thiếu chi tiết; các chuyển động cơ thể có phần chậm; chữ viết méo mó, sai chính tả; bố cục, hậu cảnh có nhiều chi tiết gượng ép, quá hỗn loạn hoặc sai với định luật vật lý… nguyên nhân do AI tập trung nhiều vào các thuật toán tạo dựng chủ thể chính nên thường "bỏ qua" việc xử lý logic cho phần nền và các chi tiết nhỏ để cắt giảm chi phí và thời gian.
Công an TP.Hải Phòng khuyến cáo người dân khi sử dụng mạng xã hội cần trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện các hình ảnh, video, nội dung được tạo bằng AI. Đồng thời khi tiếp nhận các thông tin từ mạng xã hội nên chủ động kiểm chứng, xác thực qua các nguồn, báo chí chính thống trước khi đăng tải hoặc chia sẻ, tránh vô tình tiếp tay cho các hành vi vi phạm pháp luật.
Cảnh báo các hành vi vi phạm quy định về trí tuệ nhân tạo
Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số 134/2025/QH15) được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/3/2026 với nhiều quy định về nghiên cứu, phát triển, cung cấp, sử dụng và trách nhiệm hình sự, xử phạt vi phạm hành chính và bồi thường thiệt hại liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Tại Điều 7 Luật này nêu rõ 6 hành vi bị nghiêm cấm:
1. Lợi dụng, chiếm đoạt hệ thống trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
2. Phát triển, cung cấp, triển khai hoặc sử dụng các hệ thống trí tuệ nhân tạo nhằm mục đích thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm theo quy định của luật; Sử dụng yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người, sự kiện thật để lừa dối hoặc thao túng nhận thức, hành vi của con người một cách có chủ đích và có hệ thống, gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của con người; Lợi dụng điểm yếu của nhóm người dễ bị tổn thương, gồm trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số hoặc người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, để gây tổn hại cho chính họ hoặc người khác; Tạo ra hoặc phổ biến nội dung giả mạo có khả năng gây nguy hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.
3.Thu thập, xử lý hoặc sử dụng dữ liệu để phát triển, huấn luyện, kiểm thử hoặc vận hành hệ thống trí tuệ nhân tạo trái với quy định của pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ và an ninh mạng.
4. Cản trở, vô hiệu hóa hoặc làm sai lệch cơ chế giám sát, can thiệp và kiểm soát của con người đối với hệ thống trí tuệ nhân tạo.
5. Che giấu thông tin bắt buộc phải công khai, minh bạch hoặc giải trình; tẩy xóa, làm sai lệch các thông tin, nhãn, cảnh báo bắt buộc trong hoạt động trí tuệ nhân tạo.
6. Lợi dụng hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá hoặc kiểm định hệ thống trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi trái quy định của luật.
Các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định của Luật trí tuệ nhân tạo và quy định khác của pháp luật có liên quan thì tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm thì bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Quỳnh Anh (t/h)
