Sáng 28/9, tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, các ĐBQH cho ý kiến về nhóm dự án Luật thuộc lĩnh vực kinh tế, tài chính.
Bảo đảm an toàn hệ thống tài chính từ gốc
Cho ý kiến vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, ĐBQH Nguyễn Minh Đức (Đoàn Tp.Hồ Chí Minh) quan tâm về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán.
Theo đại biểu, ban soạn thảo khi đã trình thiết kế điều khoản này nhằm tạo ra hành lang pháp lý cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, nghiên cứu kỹ từng điều khoản trong bối cảnh hệ thống pháp luật công nghệ, an ninh mạng và an ninh dữ liệu đang được đồng bộ hóa, đại biểu đề xuất nhiều chỉnh lý mang tính thiết thực.
Về phạm vi điều chỉnh, đại biểu Minh Đức chỉ ra quy định hiện tại mới dừng ở cụm từ mang tính liệt kê mở như "ứng dụng công nghệ mới, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới". Để làm căn cứ rõ ràng cho Chính phủ ban hành hướng dẫn chi tiết, đại biểu đề nghị luật cần quy định rõ ràng các định hướng cụ thể.
Về công nghệ nền tảng trọng yếu, cần tính toán quy định rõ các công nghệ như chuỗi khối (blockchain), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data).
Về sản phẩm, dịch vụ tài chính, đại biểu cho rằng cần nêu cụ thể các sản phẩm phái sinh hoặc trung gian mới như giao dịch chứng khoán phân đoạn, hệ thống tư vấn đầu tư tự động, các hình thức mã hóa tài chính.
Về mô hình thị trường, dự thảo cần chỉ rõ các mô hình thị trường chứng khoán phi tập trung hoặc bán tập trung để tránh khó khăn trong việc áp dụng thực tiễn sau này.
Đối với tiêu chuẩn tuân thủ, đại biểu Đoàn Tp.Hồ Chí Minh phân tích, dự thảo hiện mới đề cập đến việc tuân thủ pháp luật về khoa học công nghệ và công nghiệp công nghệ số. Trong khi đó, hệ thống pháp luật hiện hành và đang hoàn thiện đã có Luật An ninh mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh dữ liệu và Luật Định danh và xác thực điện tử.
"Nếu không quy định chặt chẽ thì cơ chế thử nghiệm sẽ tiềm ẩn rủi ro cho hệ thống. Hệ thống giao dịch sẽ thiếu bảo mật có thể bị tội phạm mạng tấn công gây tê liệt thị trường, xâm phạm dữ liệu của nhà đầu tư. Nếu thiếu định danh, các chủ thể pháp lý sẽ lợi dụng tài khoản ẩn danh để rửa tiền và thao túng thị trường chứng khoán", đại biểu Nguyễn Minh Đức nêu.
Từ đó, đại biểu kiến nghị bổ sung nghĩa vụ bắt buộc tuân thủ pháp luật về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh dữ liệu, đồng thời phải tích hợp đồng bộ với hệ thống định danh và xác thực điện tử.
Về các điều kiện, tiêu chí xét duyệt và thiết chế sàng lọc đầu vào, ĐBQH Nguyễn Minh Đức đề nghị luật hóa các điều kiện pháp lý bắt buộc đối với tổ chức đăng ký tham gia thử nghiệm. Cụ thể, doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực tài chính, hạ tầng kỹ thuật an toàn thông tin và phải trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt phương án quản trị rủi ro hệ thống, kế hoạch xử lý tình huống khẩn cấp trước khi được cấp giấy chứng nhận thử nghiệm.
"Quy định này tạo ra thiết chế sàng lọc pháp lý chặt chẽ để loại bỏ ngay từ đầu các tổ chức không đủ điều kiện, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính từ gốc", đại biểu Minh Đức nêu rõ.
Đối với giới hạn pháp lý của chế định miễn trừ trách nhiệm, đại biểu Minh Đức cho rằng, trong lĩnh vực chứng khoán - lĩnh vực chịu sự điều tiết nghiêm ngặt để bảo đảm an toàn hệ thống tài chính và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư, chế định này phải được đặt trong giới hạn pháp lý rất chặt chẽ nhằm tránh việc lợi dụng cơ chế thử nghiệm để trốn tránh trách nhiệm pháp lý.
Đại biểu đề nghị phải khẳng định rõ việc miễn trừ trách nhiệm pháp lý chỉ áp dụng đối với những thiệt hại mang tính khách quan bắt buộc từ rủi ro công nghệ chưa lường trước, trong phạm vi thời gian đã được phép.
"Tuyệt đối không áp dụng chế định miễn trừ đối với các hành vi cố ý vi phạm pháp luật, lợi dụng cơ chế thử nghiệm để lừa đảo, trục lợi, thao túng thị trường chứng khoán hoặc cố ý vượt quá giới hạn, quy mô đối tượng đã được cấp phép. Và mọi hành vi có lỗi cố ý đều phải bị xử lý nghiêm minh theo chế tài của pháp luật", đại biểu Đức nhấn mạnh.
Ông nhấn mạnh, việc chỉnh lý cụ thể từng khoản của Điều 6a theo hướng vừa mở cửa cho đổi mới công nghệ, vừa kiểm soát chặt chẽ trong hệ thống an ninh mạng, an ninh dữ liệu, dữ liệu và định danh điện tử, và nguyên tắc chịu trách nhiệm pháp lý nghiêm ngặt sẽ là cơ sở pháp lý và thể chế vững chắc để đảm bảo an toàn cho thị trường chứng khoán quốc gia trong thời gian tới.
Nguyên tắc xử lý khi phát sinh rủi ro
Quan tâm đến cơ chế Sandbox tại Điều 6a, ĐBQH Sùng A Lềnh (đoàn Lào Cai) nhận định dự thảo hiện mới dừng ở các nguyên tắc chung về phạm vi, đối tượng, không gian, thời gian và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục luật hóa các nguyên tắc, điều kiện và giới hạn cơ bản, nhất là nguyên tắc kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn thị trường, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và nguyên tắc xử lý khi phát sinh rủi ro, thiệt hại.
Theo ĐBQH Sùng A Lềnh, việc thiết kế này vừa bảo đảm tính ổn định của luật, vừa tạo sự linh hoạt cho Chính phủ và Bộ Tài chính điều chỉnh các nội dung kỹ thuật nghiệp vụ khi công nghệ thay đổi. Đồng thời, tránh việc giao thẩm quyền quá rộng cho các văn bản dưới luật về những nội dung làm phát sinh quyền, nghĩa vụ hoặc trách nhiệm của tổ chức, cá nhân.
Giải trình, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại Hội nghị về các ý kiến liên quan đến cơ chế thử nghiệm và cơ chế thí điểm trong luật Chứng khoán, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết sẽ tiếp thu và rà soát kỹ để đảm bảo cơ chế thử nghiệm có tiêu chuẩn, ban hành sớm, đưa vào vận hành để đảm bảo quyền lợi của những người có liên quan, đặc biệt đảm bảo vấn đề an ninh mạng.
Hoàng Thị Bích/Người Đưa Tin
