Ngày 5/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.
Bảo vệ quyền trong môi trường trí tuệ nhân tạo
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Vương Quốc Thắng (đoàn Tp.Đà Nẵng) cơ bản nhất trí với các nội dung dự thảo Luật.
Về quản lý nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng. Theo đại biểu, đây là một nội dung Chính phủ đã tiếp thu và chỉnh lý kỹ thuật, ngôn ngữ để làm rõ đối tượng điều chỉnh.
Đại biểu đánh giá cao việc Chính phủ xác định đây là đối tượng điều chỉnh đặc thù nhằm quản lý các nội dung số xuyên biên giới. Tuy nhiên, để đảm bảo tính rõ ràng của quy định và tính khả thi trong thực tiễn, đại biểu đề nghị cần làm rõ hơn các tiêu chí kỹ thuật để nhận diện loại nội dung này.
"Chỉ có như vậy mới bảo đảm các quy định của luật này không gây chồng chéo với Luật An ninh mạng hay Luật Công nghệ thông tin, đồng thời phải bảo đảm tính khả thi trong việc ngăn chặn, gỡ bỏ các nội dung vi phạm trên nền tảng số", đại biểu Thắng nêu.
Đối với chính sách phát triển hạ tầng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Theo đại biểu, trong báo cáo giải trình, Chính phủ đã bổ sung các chính sách về phát triển hạ tầng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản.
"Đây là một bước đi đột phá nhằm thực hiện chủ trương coi xuất bản vừa là lĩnh vực tư tưởng, vừa là một ngành kinh tế công nghệ", đại biểu cho hay.
Tuy nhiên, đại biểu nhận thấy dự thảo luật vẫn còn quy định khá khái quát về vấn đề này. Do vậy, ông Thắng cho rằng cần nghiên cứu, bổ sung các quy định cụ thể hơn về việc bảo vệ quyền trong môi trường trí tuệ nhân tạo, trách nhiệm của các bên khi sử dụng AI để sáng tạo nội dung. Đặc biệt, là chính sách ưu đãi đầu tư cho hạ tầng dữ liệu dùng chung của ngành xuất bản để tránh lãng phí nguồn lực.
Để xuất bản thực sự trở thành một ngành công nghiệp văn hóa mạnh
Góp ý kiến, ĐBQH Châu Văn Minh (đoàn Phú Thọ) cho rằng cần cân nhắc kỹ hình thức ban hành luật, bởi phạm vi sửa đổi lần này rất lớn, liên quan đến nhiều quy định quan trọng của Luật Xuất bản năm 2012.
Theo đại biểu Minh, dự án luật lần này sửa đổi 27/54 điều của Luật Xuất bản năm 2012, đồng thời bãi bỏ một số điều, thay thế nhiều quy định và bổ sung các nội dung mới.
Trong đó có những vấn đề mang tính mới như hệ sinh thái xuất bản, mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông, xuất bản điện tử, dịch vụ trung gian phát hành và việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tạo lập xuất bản phẩm.
Với phạm vi sửa đổi sâu rộng như vậy, đại biểu đề nghị ban soạn thảo cân nhắc phương án xây dựng Luật Xuất bản mới thay thế cho việc sửa đổi, bổ sung một số điều.
"Việc ban hành một đạo luật mới sẽ bảo đảm tính hệ thống, thống nhất về cấu trúc, thuật ngữ, tạo thuận lợi cho cơ quan quản lý nhà nước, các nhà xuất bản, cơ sở in, đơn vị phát hành và người dân trong quá trình thực hiện", đại biểu nêu ý kiến.
Trường hợp vẫn lựa chọn phương án sửa đổi, đại biểu đề nghị cần rà soát, ban hành văn bản hợp nhất ngay sau khi luật được thông qua, nhằm tránh tình trạng quy định mới và cũ đan xen, gây khó khăn trong tổ chức thực hiện.
Đại biểu Minh cho rằng hoạt động xuất bản và hệ thống thư viện có mối quan hệ hữu cơ, trong đó xuất bản tạo lập nguồn nội dung, còn thư viện và các thiết chế văn hóa tổ chức lưu giữ, phổ biến, đưa xuất bản phẩm đến người đọc.
Vì vậy, mục tiêu của luật không nên chỉ dừng ở quản lý hoạt động xuất bản, in và phát hành mà còn cần thể hiện rõ hơn sứ mệnh phát triển văn hóa đọc, xây dựng xã hội học tập và bảo đảm cơ hội tiếp cận tri thức bình đẳng cho người dân.
Do vậy, đại biểu đề nghị bổ sung thêm các quy định về chính sách của Nhà nước đối với việc phát triển đồng bộ hoạt động xuất bản với hệ thống thư viện, trường học, thiết chế văn hóa cơ sở và các nền tảng đọc số.
Đồng thời, kiến nghị Nhà nước có chính sách đặt hàng, mua và cung cấp các xuất bản phẩm có giá trị cho thư viện; hỗ trợ xuất bản phẩm phục vụ vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo, đồng bào dân tộc thiểu số và người khuyết tật; phát triển thư viện số và kết nối dữ liệu giữa nhà xuất bản với các thiết chế để phục vụ người đọc.
"Việc luật hóa rõ mục tiêu phát triển văn hóa đọc cũng góp phần mở rộng thị trường xuất bản, tạo nhu cầu bền vững đối với sách in và sách điện tử, nâng cao hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh tế của toàn ngành. Đây cũng là điều kiện quan trọng để xuất bản thực sự trở thành một ngành công nghiệp văn hóa mạnh, có đóng góp ngày càng lớn cho nền kinh tế tri thức", đại biểu Minh nói.
Về hoạt động xuất bản của các hội được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ, đại biểu bày tỏ đồng tình với quy định tiếp tục cho phép các hội ở Trung ương trực tiếp sáng tạo tác phẩm, tài liệu khoa học, kỹ thuật thuộc đối tượng được thành lập nhà xuất bản.
Theo ông, các tổ chức hội có mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học và nguồn nội dung chuyên sâu, đóng vai trò quan trọng trong công bố, phổ biến tri thức, kết quả nghiên cứu, phục vụ nhiệm vụ chính trị, xã hội.
Tuy nhiên, các nhà xuất bản thuộc khối này vẫn cần đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chung về tổ chức, nhân lực, cơ sở vật chất, tài chính và trách nhiệm chung như các nhà xuất bản khác.
Đồng thời, cần bảo đảm cơ chế bổ nhiệm, miễn nhiệm lãnh đạo nhà xuất bản được thực hiện thống nhất, rõ ràng, không phát sinh thêm thủ tục trùng lặp với các quy định của Đảng và Nhà nước.
"Việc hoàn thiện luật nên tập trung làm rõ trách nhiệm của cơ quan chủ quản trong định hướng, kiểm tra và bảo đảm điều kiện hoạt động, thay vì tạo thêm các tổ chức mới", đại biểu Minh nêu ý kiến.
Hoàng Bích - Hữu Thắng/Người đưa tin
