Chiều 4/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về các dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).
Mở rộng dư địa phát triển ngành dầu khí
Thảo luận tại tổ 11 (đoàn Hải Phòng và Quảng Ngãi), Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được xây dựng trên cơ sở kế thừa những quy định của Luật Dầu khí năm 2022. Theo Bộ trưởng, đây là đạo luật được ban hành đúng thời điểm, có nhiều quy định tiến bộ và tạo nền tảng quan trọng cho hoạt động dầu khí.
Theo Bộ trưởng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số sẽ kéo theo nhu cầu năng lượng tăng mạnh. Bên cạnh đó, chủ trương đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền cũng đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý đối với ngành dầu khí.
Một yếu tố quan trọng khác xuất phát từ thực tiễn hoạt động của ngành. Sau nhiều năm khai thác, nhiều mỏ và lô dầu khí đang suy giảm sản lượng nhanh, trong khi tiềm năng còn lại chủ yếu tập trung ở các khu vực nước sâu, xa bờ với điều kiện khai thác khó khăn, phức tạp hơn. Vì vậy, cần có các cơ chế, chính sách ưu đãi phù hợp để thu hút đầu tư.
Bộ trưởng cho biết, thông qua việc hoàn thiện 5 nhóm chính sách, được thể chế hóa trong 12 chương với 62 điều của dự thảo Luật, các hoạt động dầu khí sẽ được triển khai nhanh hơn, cắt giảm đáng kể thủ tục hành chính so với quy định hiện hành.
Về mô hình quản trị lĩnh vực dầu khí, Bộ trưởng cho biết dự thảo Luật được xây dựng theo nguyên tắc phân cấp, phân quyền rõ ràng giữa các chủ thể.
Theo đó, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ quyết định các vấn đề vĩ mô, liên quan đến an ninh quốc gia và cơ chế ưu đãi đối với hoạt động dầu khí. Bộ Công Thương thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo thẩm quyền, trong khi Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) thực hiện các quyền và trách nhiệm thuộc thẩm quyền với tư cách đại diện nước chủ nhà và nhà đầu tư.
Làm rõ cơ chế đối với Petrovietnam
Tiếp thu ý kiến của các đại biểu về cơ chế đối với các mỏ tận thu, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho biết nhiều ý kiến băn khoăn vì sao khi tiếp nhận các mỏ này không giao ngay cho Petrovietnam mà vẫn tổ chức mời các nhà đầu tư khác tham gia.
Theo Bộ trưởng, quy định này nhằm tiếp tục tạo cơ hội cho các nhà thầu dầu khí tham gia đầu tư, đồng thời tận dụng nguồn lực của khu vực doanh nghiệp. Chỉ trong trường hợp không có nhà thầu nào tham gia thì Nhà nước mới sử dụng nguồn lực thông qua Petrovietnam để triển khai.
"Đây là phương án đã được tính toán nhằm bảo đảm hiệu quả và tối ưu nguồn lực", Bộ trưởng cho hay.
Đối với ý kiến liên quan đến quyền tham gia và chuyển nhượng của các nhà thầu dầu khí, Bộ trưởng đánh giá đây là vấn đề xác đáng vì liên quan trực tiếp đến bảo đảm an ninh quốc gia.
Bộ trưởng cho biết, theo quy định trong dự thảo Luật, Petrovietnam có quyền ưu tiên mua trước khi nhà thầu thực hiện chuyển nhượng quyền và lợi ích trong hợp đồng dầu khí. Bên cạnh đó, Petrovietnam cũng có quyền tham gia ngay sau khi đại cương phát triển mỏ (ODP) hoặc kế hoạch phát triển mỏ đại cương được phê duyệt.
Theo Bộ trưởng, với 2 cơ chế này, Nhà nước vẫn kiểm soát được quá trình chuyển nhượng trong các hợp đồng dầu khí, đồng thời bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia.
Liên quan đến chính sách miễn tiền sử dụng mặt biển, Bộ trưởng cho biết đặc thù của hoạt động dầu khí là diện tích lô dầu khí có thể rất lớn để phục vụ công tác thăm dò, trong khi diện tích thực tế của các giàn khoan và công trình dầu khí chỉ chiếm một khu vực hữu hạn.
Ngoài phạm vi vùng an toàn 500m và khu vực thả neo trong bán kính 2 hải lý, các hoạt động khác trên biển vẫn diễn ra bình thường. Do đó, việc miễn tiền sử dụng mặt biển đối với hoạt động dầu khí là phù hợp với đặc thù của ngành cũng như thông lệ quốc tế.
Về tăng trưởng xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng "0", Bộ trưởng khẳng định hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon chính là giải pháp góp phần giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với xu hướng chuyển dịch năng lượng và phát triển xanh.
Theo Bộ trưởng, đây cũng là một trong những điểm mới quan trọng của dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), thể hiện định hướng phát triển công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật dầu khí trình độ cao, đồng thời thúc đẩy các công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon.
Về quản lý rủi ro, kế toán và kiểm toán, Bộ trưởng cho biết dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) dành một chương riêng quy định về công tác kế toán, kiểm toán đối với hoạt động dầu khí. Theo đó, hoạt động dầu khí được hạch toán theo hợp đồng dầu khí trên cơ sở các yếu tố như thuế, phí, thuế tài nguyên, thuế xuất khẩu và cơ chế thu hồi chi phí. Sau khi xác định các khoản chi phí theo hợp đồng dầu khí sẽ tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
Bộ trưởng cho biết đây là đặc thù của lĩnh vực dầu khí. Vì vậy, có những doanh nghiệp dầu khí dù không phát sinh lợi nhuận nhưng vẫn nộp ngân sách ở mức rất cao do thực hiện cơ chế hạch toán theo hợp đồng dầu khí.
Thu Huyền - Hữu Thắng/Người đưa tin
