Ngày 13/4, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV.
Tại hội nghị, ông Nguyễn Duy Ngọc - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đã trình bày chuyên đề "Quy định thi hành Điều lệ Đảng".
Theo ông Ngọc cho biết, việc ban hành Quy định số 20-QĐ/TW về thi hành Điều lệ Đảng là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, khoa học, xuất phát từ thực tiễn và yêu cầu đổi mới trong công tác xây dựng Đảng. Quy định được Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV thông qua tại Hội nghị Trung ương 2 và được Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành ngày 8/4/2026, thay thế Quy định số 294 trước đó.
Quy định lần này được xây dựng trên cơ sở bảo đảm tuân thủ Điều lệ Đảng; sửa đổi, bổ sung những nội dung đã được thực tế chứng minh là đúng, được đa số cấp ủy, tổ chức đảng đồng tình đề xuất và thuộc thẩm quyền quy định của Ban Chấp hành Trung ương; cập nhật, bổ sung một số nội dung mới, quan trọng liên quan đến thi hành Điều lệ Đảng đã được Trung ương đề ra trong nhiệm kỳ khóa XIII và một số nội dung thực tiễn đặt ra, cần Trung ương cho chủ trương thí điểm thực hiện để tổng kết, rút kinh nghiệm.
Quy định gồm 33 mục, trong đó giữ nguyên 12 mục như quy định trước, đồng thời sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung liên quan đến công tác đảng viên, tổ chức bộ máy, công tác cán bộ, tài chính Đảng và các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt Đảng.
Đáng chú ý, nhiều nội dung mới mang tính đột phá, gắn với yêu cầu tinh gọn bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số trong Đảng.
Một trong những điểm mới nổi bật là các quy định liên quan đến hệ thống tổ chức của Đảng và việc thí điểm mô hình tổ chức mới.
Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, việc cho phép thí điểm lập đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài nhà nước cấp cơ sở ở xã, phường, đặc khu là bước đi cần thiết nhằm giải quyết những khó khăn trong quản lý, lãnh đạo đối với số lượng lớn tổ chức đảng trong khu vực này.
“Thời gian qua, công tác phát triển đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở nhiều địa phương đạt kết quả tích cực, thành lập nhiều tổ chức cơ sở đảng trong các doanh nghiệp này đặt trực thuộc cấp ủy cấp xã, trong đó, ở nhiều nơi có số lượng tổ chức đảng rất lớn (trên 250 tổ chức đảng), gây khó khăn trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của cấp ủy cấp xã.
Do vậy, việc Trung ương cho phép lập đảng bộ khối nhằm giảm đầu mối tổ chức đảng trực thuộc đảng ủy cấp xã để tạo điều kiện thuận lợi cho cấp ủy cấp xã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao hiệu quả trong triển khai các chủ trương, nghị quyết của Đảng trên địa bàn; đồng thời, góp phần thực hiện công tác xây dựng Đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước đồng bộ và hiệu quả hơn”, ông Ngọc phân tích.
Cùng với đó, Trung ương cũng cho phép thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho một số đảng ủy đủ điều kiện, qua đó tăng cường phân cấp, giảm thủ tục hành chính và nâng cao tính chủ động trong xử lý công việc. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm thích ứng với những thay đổi trong tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị sau quá trình sắp xếp, tinh gọn.
Liên quan đến tổ chức bộ máy, Quy định cũng bổ sung thẩm quyền cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong việc quyết định thành lập các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc. Theo ông Ngọc, điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh hệ thống chính trị đang tiếp tục được kiện toàn theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc bổ sung các quy định nhằm tạo cơ sở thúc đẩy chuyển đổi số trong Đảng. Quy định mới đã đề cập đến việc số hóa hồ sơ đảng viên, xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu đảng viên, cũng như tổ chức sinh hoạt đảng trên môi trường số.
Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, đây là bước đi tất yếu trong tiến trình hiện đại hóa công tác xây dựng Đảng.
“Trong thực tiễn thời gian qua, việc ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện thí điểm sinh hoạt trực tuyến ở một số tổ chức đảng trong các trường hợp đặc biệt đã khẳng định nhiều ưu điểm khi triển khai cách làm mới về thời gian, không gian, tăng khả năng tham gia đầy đủ của đảng viên”, ông Ngọc nói.
Trong lĩnh vực công tác cán bộ, Quy định lần này cũng có nhiều điều chỉnh quan trọng. Đáng chú ý là việc bổ sung quy định cho phép cấp ủy cấp trên trực tiếp chỉ định nhân sự trong trường hợp chi bộ thiếu toàn bộ cấp ủy. “Đây là giải pháp cần thiết nhằm bảo đảm tính liên tục trong lãnh đạo, không để gián đoạn hoạt động của tổ chức đảng ở cơ sở”, ông Ngọc khẳng định.
Ngoài ra, Quy định cũng cụ thể hóa mô hình bí thư cấp ủy đồng thời là người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong những trường hợp cần thiết. Theo ông Ngọc, thực tiễn cho thấy mô hình này giúp tăng cường sự thống nhất trong lãnh đạo, điều hành, hạn chế tình trạng chồng chéo, phân tán trách nhiệm.
Một điểm mới khác là việc thí điểm rút gọn quy trình chỉ định nhân sự cấp ủy, cho phép chỉ định đồng thời nhiều chức danh theo cơ cấu. Điều này nhằm khắc phục tình trạng cùng một nhân sự phải thực hiện nhiều quy trình riêng lẻ, gây chậm trễ và ảnh hưởng đến hiệu quả lãnh đạo.
Cùng với đó, Quy định cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho tập thể thường trực đảng ủy. Cụ thể, thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho đảng ủy của đảng bộ cơ sở trực thuộc đảng ủy xã, phường đặc khu; cho đảng ủy của đảng bộ cơ sở trực thuộc đảng ủy doanh nghiệp nhà nước mà trước đây là đảng bộ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng khi có đủ điều kiện.
Theo ông Ngọc, thực tiễn thời gian qua, từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và thí điểm cấp ủy cấp xã là cấp ủy cấp trên trực tiếp; chuyển tổ chức đảng trực thuộc đảng ủy doanh nghiệp nhà nước về trực thuộc cấp ủy cấp xã; hạ cấp các tổ chức đảng trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh… đã xuất hiện nhiều tổ chức đảng có quy mô lớn (với nhiều đảng bộ, chi bộ trực thuộc, đông đảng viên) trực thuộc cấp ủy cấp xã 2 hoặc cấp ủy cơ sở doanh nghiệp nhà nước.
Trong khi đó, các quy định hiện hành chưa bao quát hết các trường hợp này dẫn đến cấp ủy cấp xã, đảng ủy doanh nghiệp nhà nước phải thực hiện rất nhiều thủ tục hành chính trong công tác đảng, ảnh hưởng đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị. Bên cạnh đó, cấp ủy cấp xã và đảng ủy doanh nghiệp nhà nước cùng gặp nhiều khó khăn trong triển khai các hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo.
Do vậy, bổ sung quy định thí điểm giao quyền nêu trên để tăng cường phân cấp, phân quyền, giảm bớt thủ tục hành chính, rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao tính linh hoạt, kịp thời trong lãnh đạo, chỉ đạo, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và góp phần tạo điều kiện thuận lợi để cấp ủy cấp xã, đảng ủy doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức đảng trực thuộc hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ chính trị được giao.õ.
Đáng chú ý, Quy định cũng mở ra cơ chế cho phép các địa phương thí điểm một số mô hình tổ chức, cách làm mới, trên cơ sở báo cáo và được Bộ Chính trị chấp thuận. Theo ông Ngọc, đây là biểu hiện của tư duy đổi mới trong lãnh đạo của Đảng, vừa khuyến khích sáng tạo, vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, giữ vững nguyên tắc.
Bên cạnh đó, Quy định lần này thống nhất nhiệm kỳ chi bộ trực thuộc là 5 năm, bắt đầu từ nhiệm kỳ 2025-2030. Đây là bước điều chỉnh quan trọng nhằm bảo đảm sự đồng bộ trong toàn hệ thống, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng kế hoạch, chương trình công tác dài hạn.
Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh, việc ban hành Quy định thi hành Điều lệ Đảng lần này là bước chuẩn bị quan trọng cho việc tổng kết thực tiễn, tiến tới sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng và Cương lĩnh Chính trị tại Đại hội XV của Đảng vào dịp kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng.
Ông đề nghị các cấp ủy, tổ chức đảng khẩn trương nghiên cứu, quán triệt sâu sắc và tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc, đồng bộ Quy định ngày trong quý II/2026; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý những vướng mắc phát sinh.
Lê Mạnh Quốc/Người Đưa Tin
