Rút ngắn một số thời hạn nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng
Trình bày Tờ trình, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng cho biết, trên cơ sở quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và để bảo đảm phù hợp với thực tiễn, dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số nội dung.
Cụ thể, bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, quyết định, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Đồng thời, để bảo đảm việc triển khai có hiệu quả quy định này, dự thảo Pháp lệnh quy định: "Tòa án nhân dân tối cao trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình chủ trì, phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an hướng dẫn thực hiện khoản này".
Dự thảo Pháp lệnh cũng sửa đổi, bổ sung để rút ngắn một số thời hạn nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy.
Theo đó, rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc; rút ngắn thời gian Tòa án phải thông báo việc thụ lý hồ sơ.
Dự thảo Pháp lệnh quy định rút ngắn thời gian Tòa án xem xét ra một trong các quyết định về yêu cầu bổ sung tài liệu; đình chỉ, tạm đình chỉ việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; mở phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc.
Rút ngắn thời gian mở phiên họp, xem xét quyết định; thời gian bổ sung hồ sơ, tài liệu; thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị các quyết định của Tòa án.
Dự thảo Pháp lệnh cũng quy định trường hợp Kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc (phiên họp có tính chất sơ thẩm) thì Tòa án không hoãn phiên họp nhằm đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao, bảo đảm việc giải quyết vụ việc đúng thời hạn.
Đối với phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị quyết định của Tòa án (phiên họp có tính chất phúc thẩm) thì giữ nguyên quy định hiện hành. Theo đó, Kiểm sát viên phải tham gia phiên họp, nếu vắng mặt thì Tòa án hoãn phiên họp.
Thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Uỷ ban này tán thành việc ban hành Pháp lệnh với cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn được nêu trong Tờ trình của TANDTC. Việc sửa đổi toàn diện Pháp lệnh số 01/2022/UBTVQH15 để bảo đảm phù hợp với quy định mới của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và đáp ứng yêu cầu thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.
Về việc rút ngắn thời hạn Tòa án xem xét, quyết định việc đưa đi cai nghiện bắt buộc, theo ông Phan Chí Hiếu, dự thảo Pháp lệnh quy định thời hạn Tòa án xem xét, quyết định việc đưa đi cai nghiện bắt buộc là 10 ngày (quy định hiện hành là 15 ngày), trường hợp phức tạp thì không quá 20 ngày (quy định hiện hành là 30 ngày).
Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với hướng quy định rút ngắn thời hạn được thể hiện trong dự thảo Pháp lệnh. Bên cạnh đó, đề nghị TANDTC tiếp tục rà soát các thời hạn trong dự thảo Pháp lệnh để bảo đảm tính khả thi.
Tăng cường ứng dụng chuyển đổi số quản lý người sau cai nghiện
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, trước hết, cần hoàn thiện quy trình pháp lý, thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian lập hồ sơ, cũng như có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan để không bị chồng chéo hoặc đứt gãy thông tin trong quá trình xử lý hồ sơ.
Phải đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng cai nghiện; theo đó, cần chú ý kết hợp các phương pháp điều trị, các bài thuốc, phác đồ điều trị, không thể chỉ đưa vào trại cai nghiện là xong.
Cùng với đó, phải nâng cấp cơ sở vật chất và nguồn nhân lực, giảm tải cho các cơ sở cai nghiện tập trung, vì nhiều cơ sở cai nghiện hiện đang rơi vào tình trạng quá tải, dẫn đến khó khăn trong quản lý, phân loại các học viên.
Đồng thời, chú ý đào tạo chuyên môn, nhất là đào tạo chuyên môn sâu về tâm lý học, hành vi, y tế cai nghiện... cho cán bộ làm việc tại các cơ sở cai nghiện để vừa giúp giảm áp lực, vừa nâng cao hiệu quả điều trị.
Đẩy mạnh giai đoạn hậu cai nghiện và tái hòa nhập cộng đồng. Theo Chủ tịch Quốc hội, triển khai công tác quản lý tái hòa nhập cộng đồng thuộc trách nhiệm của nhiều cơ quan, do đó trong thời gian tới cần tăng cường ứng dụng chuyển đổi số để có thể quản lý người đã cai nghiện thành công khi họ có sự di chuyển giữa nhiều địa phương.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhấn mạnh yêu cầu phải phát huy vai trò cai nghiện tự nguyện tại gia đình và cộng đồng.
Tại phiên họp, với 100% thành viên có mặt biểu quyết tán thành, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tán thành về nguyên tắc dự thảo sửa đổi toàn diện Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc.
Hoàng Thị Bích/Người đưa tin
