Sáng 26/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.
Phát biểu tại tổ 1 (đoàn Hà Nội), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, cả 2 dự án luật đều liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, sự an toàn của người dân và sự phát triển của đất nước. Yêu cầu đặt ra là phải phòng ngừa sớm, quản lý đúng trách nhiệm, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động hợp pháp của người dân và tổ chức. Các quy định phải rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bảo vệ được lợi ích quốc gia và quyền lợi của người dân.
Cắt giảm thủ tục phải gắn với kiểm soát chặt chẽ
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng tình với định hướng cắt giảm thủ tục, đồng thời yêu cầu đánh giá, hoàn thiện những nội dung đã được thực hiện theo nghị quyết của Chính phủ.
"Cải cách phải giảm phiền hà nhưng đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát an toàn. Hai yêu cầu này phải đi liền với nhau, không thể buông lỏng hoặc coi nhẹ bất kỳ yêu cầu nào", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Về quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh việc giảm thủ tục phải đi cùng khả năng kiểm soát đối tượng và quá trình lưu thông. Việc bãi bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ cần gắn với kiểm tra các điều kiện phải tuân thủ.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đây là nhóm hàng hóa, sản phẩm đặc biệt, đặc thù, có thể gây hậu quả rất nghiêm trọng nếu được sử dụng sai đối tượng, sai mục đích. Vì vậy, phải kiểm soát được nguồn gốc, người được mua, số lượng mua bán và xử lý doanh nghiệp khi chấm dứt hoạt động.
"Bỏ giấy phép nhưng không được bỏ trống trách nhiệm quản lý", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đồng thời lưu ý không để xảy ra tình trạng không xác định được nguồn gốc, không nắm được quá trình lưu thông nhưng vũ khí, phương tiện vẫn xuất hiện trên thực tế.
Hậu kiểm phòng cháy, chữa cháy không có nghĩa là giảm trách nhiệm
Đối với lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc chuyển sang hậu kiểm phải ngăn ngừa được nguy cơ trước khi xảy ra cháy.
Việc bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước không đồng nghĩa với việc bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng.
Theo ông, thiết kế được thẩm định đúng chưa bảo đảm công trình đã được thi công đúng, cũng chưa đồng nghĩa với việc quá trình vận hành an toàn. Vì vậy, cần xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công và giám sát trong việc xác nhận chất lượng thực tế; xử lý nghiêm hành vi xác nhận sai, làm giả hồ sơ nghiệm thu.
"Phải xử lý nghiêm việc xác nhận sai, làm giả hồ sơ để nghiệm thu. Những hành vi này hoàn toàn có thể xảy ra và nếu xảy ra sẽ để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, cải cách hành chính càng đòi hỏi các khâu thực hiện ngay từ đầu phải nghiêm túc. Khi các chủ thể thực hiện đúng trách nhiệm, chất lượng và an toàn được bảo đảm từ đầu, có thể giảm những thủ tục kiểm tra không cần thiết mà vẫn giữ được yêu cầu an toàn.
"Việc bảo đảm an toàn không chỉ dừng lại ở thời điểm nghiệm thu. Trong suốt quá trình sử dụng, công trình vẫn phải được bảo đảm an toàn khi bảo trì, sửa chữa, cải tạo, cơi nới hoặc thay đổi công năng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh người mua nhà, thuê địa điểm kinh doanh không thể tự kiểm chứng chất lượng toàn bộ hệ thống phòng cháy, chữa cháy và không thể phải gánh chịu hậu quả do sai phạm của chủ đầu tư. Khi xảy ra vi phạm, cần khắc phục nguy cơ, xác định trách nhiệm bồi thường theo pháp luật và giải quyết quyền lợi của người bị thiệt hại.
Liên quan đến quy định cập nhật hoặc thông báo kết quả nghiệm thu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị làm rõ cơ quan tiếp nhận, việc đánh giá nguy cơ và thẩm quyền quyết định kiểm tra. Những công trình có nguy cơ cao, tập trung đông người cần được giám sát kịp thời; những cơ sở chấp hành tốt cần được giảm các cuộc kiểm tra không cần thiết. Đặc biệt, yêu cầu an toàn phải được duy trì trong suốt quá trình sử dụng, nhất là khi công trình được cải tạo, sửa chữa, cơi nới hoặc thay đổi công năng.
Bảo vệ công trình quan trọng phải gắn với an ninh và quyền lợi người dân
Đối với dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu 4 vấn đề cần được quan tâm trong quá trình hoàn thiện dự án luật.
Thứ nhất, phải xác định đúng công trình cần bảo vệ, mức độ bảo vệ và trách nhiệm đề xuất. Việc xác định cần căn cứ vào vai trò của công trình đối với an ninh quốc gia, mức độ thiết yếu và hậu quả nếu công trình ngừng hoạt động.
Thứ hai, việc bảo vệ công trình phải bảo đảm khả năng vận hành liên tục và khả năng khôi phục khi xảy ra sự cố. Trong điều kiện số hóa, công trình có thể vẫn nguyên vẹn về vật chất nhưng mất khả năng vận hành nếu hệ thống điều khiển bị can thiệp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng tình với việc bổ sung yêu cầu phòng, chống tấn công mạng và các phương thức xâm hại mới, cần bảo vệ đồng bộ công trình, dữ liệu và hệ thống điều khiển, thống nhất với pháp luật chuyên ngành. Yêu cầu an ninh cần được tính đến từ khâu lựa chọn địa điểm, thiết kế, công nghệ đến vận hành, sửa chữa. Phương án bảo vệ phải có dự phòng, ứng cứu, khôi phục và diễn tập thực chất.
Thứ ba, cần tạo cơ sở pháp lý để xử lý khẩn trương các tình huống đặc biệt, cấp thiết, đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc thực hiện theo thẩm quyền. Luật phải bảo đảm người có trách nhiệm hành động kịp thời, xác định rõ yêu cầu và thời hạn thực hiện.
Ông đề nghị cân nhắc kỹ việc cho phép áp dụng những biện pháp bảo vệ chưa được pháp luật quy định. Luật cần xác định rõ điều kiện áp dụng, chủ thể quyết định, phạm vi, thời hạn và cơ chế giám sát.
Thứ tư, phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân trong phạm vi bảo vệ công trình. Hành lang bảo vệ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhà ở, đất đai và sinh kế, do đó phạm vi bảo vệ và mức độ hạn chế phải có căn cứ, phù hợp với đặc điểm của từng công trình.
"Người dân cần được biết ranh giới, các hoạt động được phép và cơ quan có trách nhiệm giải quyết vướng mắc, trừ những thông tin thuộc bí mật nhà nước", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Ông cũng đề nghị phân định rõ trách nhiệm quản lý công trình với trách nhiệm quản lý nhà nước. Đơn vị vận hành tham gia ý kiến về kỹ thuật nhưng không nên tự quyết định việc cho phép người dân cư trú, sản xuất, kinh doanh trong hành lang bảo vệ. Các quyết định phải thuộc cơ quan có thẩm quyền, theo tiêu chí và thủ tục rõ ràng, có cơ chế khiếu nại.
Bên cạnh đó, cần làm rõ việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải quyết thỏa đáng những hoạt động hợp pháp đã hình thành trước khi xác lập phạm vi bảo vệ.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc bảo vệ công trình phải có sự đồng thuận, tham gia của người dân. Kết quả cuối cùng mà các quy định pháp luật cần hướng tới là phát hiện sớm nguy cơ, ngăn chặn kịp thời sự cố, duy trì các hoạt động thiết yếu và bảo vệ người dân tốt hơn.
Thu Huyền - Hữu Thắng/Người đưa tin
