Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản trả lời thắc mắc của một công dân liên quan đến việc sử dụng đất không đúng mục đích, thủ tục kê khai đăng ký đất đai cũng như điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất.
Cụ thể, công dân này cho biết đã được UBND huyện cấp Giấy chứng nhận năm 1997, loại đất trồng cây lâu năm, diện tích 300 m2. Năm 2001, đã thực hiện xây nhà trên diện tích đất là 150 m2.
Đến tháng 9/2025, người này thực hiện chuyển nhượng đất thì được cho biết sử dụng đất không đúng mục đích và sau đó đã bị xử phạt. Trong quyết định xử phạt nêu phần diện tích 50 m2 thuộc quy hoạch giao thông là phần diện tích sử dụng không đúng mục đích.
Theo quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai năm 2024: “3. Trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do lấn đất, chiếm đất không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này và trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất thì xử lý như sau:
a) Trường hợp người đang sử dụng đất ổn định, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch xây dựng hoặc quy hoạch nông thôn thì được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật;
b) Trường hợp không thuộc quy định tại điểm a khoản này thì người đang sử dụng đất được tạm thời sử dụng cho đến khi Nhà nước thu hồi đất, nhưng phải giữ nguyên hiện trạng sử dụng đất và phải kê khai đăng ký đất đai theo quy định”.
Theo trình bày, phần diện tích đất mà công dân này sử dụng không đúng mục đích để làm nhà ở là 100 m2 phù hợp quy hoạch và 50 m2 không phù hợp quy hoạch. Như vậy, theo điểm b khoản 3 nêu trên, phải giữ nguyên hiện trạng và phải kê khai đăng ký đất đai theo quy định.
Công dân này muốn hỏi, thủ tục kê khai đăng ký đất đai như thế nào? Sau khi kê khai đăng ký đất đai xong thì có được chuyển nhượng thửa đất trên cho người khác không?
Trả lời vấn đề nêu trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết nội dung công dân nêu trên đã hỏi cần phải căn cứ vào hồ sơ cụ thể để giải quyết và thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn về nguyên tắc như sau:
Thửa đất công dân phản ánh do đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (cấp năm 1997), loại đất là đất trồng cây lâu năm; năm 2001 đã xây dựng nhà ở trên một phần thửa đất trên; trường hợp này thuộc “sử dụng đất không đúng mục đích đã được nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất” quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai năm 2024.
Tại Điều 25 Nghị định số 101/2024/NĐ-CP quy định việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích được giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất (tức là đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) trước ngày 1/7/2014 (Điều 25 này quy định chi tiết khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai năm 2024), trong đó, tại điểm b khoản 6 Điều 25 quy định “Trường hợp đã được cấp Giấy chứng nhận thì thực hiện việc đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất theo quy định tại Điều 29 và Điều 37 của Nghị định này”.
Tại Điều 29 Nghị định số 101/2024/NĐ-CP có quy định hồ sơ nộp khi đăng ký biến động đất đai, trong đó tại khoản 3 Điều 29 quy định: “Một trong các loại giấy tờ liên quan đến nội dung biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất đối với từng trường hợp cụ thể theo quy định tại Điều 30 của Nghị định này”.
Tại khoản 21 Điều 30 quy định: “Trường hợp quy định tại điểm b khoản 6 Điều 25 của Nghị định này thì nộp Quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, trong đó có thể hiện biện pháp khắc phục hậu quả là buộc đăng ký đất đai; chứng từ nộp phạt của người sử dụng đất”.
Trường hợp đăng ký biến động đất đai cho trường hợp bà hỏi phải căn cứ vào quy hoạch để xem xét việc cấp Giấy chứng nhận; sau khi xem xét mà không đủ điều kiện hoặc không được cấp Giấy chứng nhận thì chỉnh lý, cập nhật hồ sơ địa chính kết quả đăng ký đất đai theo quy định tại khoản 1 Điều 22 Thông tư số 10/2024/TT-BTNMT và Thông báo xác nhận kết quả đăng ký đất đai cho người sử dụng đất.
Điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực hiện theo quy định tại các khoản 1, 3, 5 và 8 Điều 45 Luật Đất đai năm 2024; nếu trường hợp của công dân đáp ứng điều kiện theo quy định nêu trên thì được thực hiện quyền nhượng quyền sử dụng đất theo quy định.
Quỳnh Anh (t/h)
