Sáng 2/11, cuối phiên thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã giải trình, làm rõ ý kiến các ĐBQH nêu tại phiên thảo luận.
Mở rộng cơ hội hiến tặng để cứu người nhưng không đánh đổi sự an toàn
Mở đầu bài phát biểu, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết dự án luật nhận được sự quan tâm lớn của dư luận, cơ quan soạn thảo với một tinh thần cầu thị, lắng nghe nhiều chiều, tiếp thu tối đa các ý kiến.
Người đứng đầu ngành y tế xác định việc hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người là một thành tựu y học hiện đại rất quan trọng.
"Sau mỗi ca ghép thành công của người bệnh đó là trao thêm hy vọng cho một bệnh nhân được có quyền sống. Sau mỗi nghĩa cử hiến tặng là một tấm lòng nhân ái và sự sẻ chia vô giá của người hiến và gia đình người hiến", Bộ trưởng Đào Hồng Lan chia sẻ.
Chính vì vậy, để khắc phục những nội dung vướng mắc, khó khăn tồn tại trong thực tiễn, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu tối đa các ý kiến.
Trong quá trình triển khai, cơ quan soạn thảo đã tham khảo ý kiến của các nước trên thế giới và quan điểm của Tổ chức Y tế Thế giới.
Song Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng, việc lựa chọn giải pháp như thế nào để phù hợp với văn hóa, đặc điểm tâm lý, tình cảm của con người Việt Nam vẫn là yếu tố quan trọng nhất để thiết kế các nội dung của dự án luật.
"Dự thảo luật được xây dựng trên nguyên tắc xuyên suốt: mở rộng cơ hội hiến tặng để cứu người nhưng không đánh đổi sự an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến. Đặc biệt, không tạo điều kiện cho việc ép buộc, lừa dối hay lợi dụng trong việc triển khai thực hiện dự án luật", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Một trong những nội dung được Bộ trưởng Đào Hồng Lan đề cập là độ tuổi đăng ký hiến. Đây cũng là vấn đề nhận được nhiều ý kiến băn khoăn trong thời gian qua.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, Bộ trưởng cho biết dự thảo tiếp tục giữ nguyên tinh thần của luật hiện hành, theo đó người đăng ký hiến phải từ đủ 18 tuổi trở lên, nhằm bảo đảm trách nhiệm đối với quyết định hệ trọng của mỗi cá nhân.
Để tăng cường kiểm soát, ngăn chặn hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người và bảo vệ người hiến, dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định chặt chẽ hơn.
Trong đó, độ tuổi của người được hiến được nâng từ 18 tuổi theo luật hiện hành lên 25 tuổi, nhằm tăng cường bảo vệ lực lượng thanh thiếu niên, nguồn lực quan trọng của đất nước.
Tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể của người sống dưới 18 tuổi
Một nội dung khác được quan tâm là việc xác định chết não, chết tuần hoàn. Dự thảo bổ sung quy định về Hội đồng xác định chết não, bảo đảm tính độc lập với hoạt động điều trị, vận động hiến và lấy, ghép mô, tạng. Việt Nam đã có các quy định pháp lý chặt chẽ về xác định chết não.
Đối với người dưới 18 tuổi, dự thảo quy định chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành, như tế bào gốc tạo máu, tế bào lympho từ máu ngoại vi và phải đáp ứng các điều kiện hết sức chặt chẽ. "Tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể của người sống dưới 18 tuổi", Bộ trưởng nêu và nhấn mạnh đây là điều kiện rất quan trọng nhưng vừa qua chưa được giải thích để dư luận hiểu rõ.
Dự thảo cũng bổ sung quy định không được lấy mô, bộ phận cơ thể của người hiến khi còn sống tại bất kỳ thời điểm nào người đó thể hiện quyền từ chối. Quy định này áp dụng đối với cả mô và bộ phận cơ thể người.
Bộ trưởng cho biết, việc lấy mô chỉ được thực hiện tại các cơ sở đủ điều kiện. Hoạt động tư vấn đối với người hiến mô tái sinh khi còn sống phải được tiến hành độc lập, đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi.
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục thể hiện rõ nguyên tắc trong quá trình tư vấn: Sự đồng ý của cha mẹ phải được đặt trong mối quan hệ với quyền và sự đồng ý của trẻ em. Nguyện vọng của trẻ em phải được đặt lên trên hết.
"Người tư vấn không được là người đã khám, chẩn đoán hoặc quyết định người bệnh cần ghép mô, bộ phận cơ thể; đồng thời cũng không được là người trực tiếp thực hiện ca ghép cho người bệnh đó", Bộ trưởng nói và cho biết quy định này nhằm hạn chế xung đột lợi ích, bảo đảm người hiến được tiếp cận thông tin khách quan.
Đối với người chết não, chết tuần hoàn, dự thảo cũng quy định chặt chẽ việc hiến, lấy mô, tạng. Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu về trường hợp người đã chết não, chết tuần hoàn nhưng trước đó không đăng ký hiến, không thể hiện nguyện vọng.
Nếu gia đình mong muốn người thân có thể tiếp tục trao sự sống cho người khác, nội dung văn bản đồng ý sẽ được chỉnh sửa theo hướng mềm mại hơn, thể hiện tinh thần nhân văn, sẻ chia của gia đình người hiến.
Về điều phối mô, bộ phận cơ thể người, dự thảo sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng việc điều phối phải thực hiện thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm khả năng truy vết trong toàn bộ quá trình. Hoạt động này phải có kiểm tra, đánh giá và các tiêu chí rõ ràng.
Bảo đảm công khai, công bằng, không phân biệt độ tuổi, giới tính, vùng miền, dân tộc. Trong đó, yếu tố quan trọng hàng đầu là sự hài hòa về các chỉ số y khoa. Dự thảo nghiêm cấm hành vi cập nhật sai thông tin, sai người ghép hoặc can thiệp trái phép vào cơ sở dữ liệu điều phối.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định dự án luật được xây dựng trên tinh thần nhân văn, nhân đạo, khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn.
"Khi có những mất mát, đau thương xảy ra, chúng ta cần rất minh bạch các quy định, quy trình để triển khai trong thực tế; có hành lang pháp lý bảo vệ cả người hiến, đội ngũ y bác sĩ, đồng thời phòng chống việc lạm dụng, lợi dụng, vi phạm trong lĩnh vực này", Bộ trưởng Đào Hồng Lan nêu rõ.
Hoàng Thị Bích/Người Đưa Tin
