Sáng 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Lo ngại kết hôn cận huyết khi không công khai danh tính hiến tinh trùng
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Minh Tuấn (đoàn Phú Thọ) quan tâm đến Điều 13 của dự thảo luật về điều kiện đối với người hiến, nhận tinh trùng, noãn, phôi.
Song qua nghiên cứu Điều 13, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn bày tỏ rất băn khoăn nội dung liên quan đến điểm c khoản 1 về việc hiến và nhận tinh trùng, hiến và nhận phôi được thực hiện trên nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận.
"Tại sao lại quy định vô danh?", đại biểu nêu vấn đề và cho biết, quy định nhận tinh trùng ra đời từ năm 2003. Khi ấy, định kiến xã hội khác với bây giờ, thế giới hiện nay cũng khác với ngày xưa. Do đó, đại biểu đề nghị Quốc hội, Bộ Y tế, Chính phủ phân tích "vô danh thì được gì? Và công khai thì được gì?".
"Nên công khai hay là không công khai danh tính? Và không công khai danh tính thì được gì về mặt đạo đức xã hội, về mặt gia đình? Và công khai danh tính thì được gì cho đất nước, được gì cho xã hội, được gì cho nòi giống?", đại biểu Nguyễn Minh Tuấn đặt câu hỏi.
Đại biểu phân tích, một người cho tinh trùng thì không phải chỉ cho một người phụ nữ, mà có thể cho rất nhiều người. Đại biểu lo sau này con cháu cùng huyết thống lấy nhau.
Theo ông Tuấn, trong văn bản quy định liên quan đến nhân thân của các đứa trẻ hiện nay, không nói đến việc khi lấy vợ phải xem nhân thân bố là ai, người như thế nào?. Từ phân tích này, đại biểu cho rằng việc này sẽ bất cập, sẽ xảy ra tình trạng hôn nhân cùng huyết thống, ngày càng nhiều.
Ông cho rằng, hiện tượng này trên thế giới đã có, luật pháp nước Anh cho phép những đứa trẻ được thụ thai nhờ tinh trùng/trứng hiến tặng nhận thông tin về cha, mẹ mình khi 18 tuổi hay tại Pháp, Đan Mạch, Đức cũng như vậy.
"Tôi đề nghị việc này chúng ta phải vượt qua định kiến, người phụ nữ nếu chồng đã đồng ý việc này là việc nhân đạo, việc tốt thì không nên cấm. Bảo vệ hạnh phúc của một gia đình, một trẻ em mà cấm thì ảnh hưởng đến nòi giống của xã hội", đại biểu Tuấn cho hay.
Thêm một vấn đề được đại biểu Tuấn nêu đó là liên quan đến công tác quản lý nhân hộ khẩu sau này. Một người sinh ra bao giờ đặc tính của người bố, người mẹ, nòi giống sẽ đặc trưng ở trong đấy. Về công tác công an ít nhiều cũng sẽ có ảnh hưởng nếu không quy định cụ thể trong khai sinh.
Theo đại biểu, việc sử dụng tinh trùng hiến hiện nay nhiều, bởi các cặp gia đình vô sinh do nhiều yếu tố. Nếu nguồn tinh trùng không công khai, đại biểu lo ngại vô hình trung ảnh hưởng ít nhiều đến nòi giống sau này.
Do đó, đại biểu đề nghị Bộ Y tế cùng với các ngành cần đánh giá lại về mặt đạo đức như thế nào để chúng ta tính toán thay đổi việc này. "Để cho công khai, đảm bảo danh tính của các đứa trẻ sinh ra từ biện pháp này, giai đoạn công khai từ 16 đến 18 tuổi khi các cháu trưởng thành, nhằm phục vụ cho công tác đăng ký hôn nhân và tránh trường hợp cùng huyết thống", đại biểu Minh Tuấn nêu ý kiến.
Quy định chặt chẽ việc hiến mô, tạng đối với người còn sống
Tham gia nêu ý kiến, ĐBQH Nguyễn Bình Tân (đoàn Cà Mau), đề nghị quy định chặt chẽ việc hiến mô, tạng đối với người còn sống. Đặc biệt, cơ chế tư vấn của Hội đồng tư vấn phải đảm bảo công khai, minh bạch; tránh trường hợp thao túng tâm lý để dẫn đến trường hợp hiến theo ý muốn của các bên có liên quan vì lợi ích.
Đối với trường hợp hiến mô, tạng, bộ phận cơ thể người với người đã chết, chết não, chết tuần hoàn, trong dự thảo luật quy định chỉ lấy mô, tạng, bộ phận cơ thể người đối với người tự nguyện hiến trước đó, hoặc trong trường hợp chưa hiến trước đó nhưng có nguyện vọng trước khi chết và được sự đồng ý của người thân và đại diện hợp pháp.
Song đại biểu Tân cho rằng, trong thực tế có nhiều trường hợp người chết không kịp thể hiện nguyện vọng (ví dụ trong trường hợp tai nạn giao thông). Nhưng cha mẹ và người thân có nhận thức tiến bộ và muốn hiến thì trường hợp này trong luật lại không quy định. Cho nên, vô tình không thể thực hiện được ý muốn, nghĩa cử cao đẹp của cha mẹ. Vấn đề này thực tế có rất nhiều.
Dẫn chứng tại các nước tiên tiến trên thế giới lại quy định "ngược lại" với Việt Nam. Đó là người nào không muốn hiến thì ghi rõ "không muốn hiến xác, hiến bộ phận".
Những trường hợp còn lại thì được phép nếu được sự đồng ý của người thân. Từ đó, đại biểu Tân đề nghị nên cân nhắc bổ sung thêm: Trong trường hợp người chết não, chết tuần hoàn không thể hiện nguyện vọng do chết bất ngờ, nhưng cha mẹ ruột và người thân, người đại diện hợp pháp có nguyện vọng hiến thì nên cho phép được hiến, người thân của người đã chết chịu trách nhiệm trước quy định pháp luật.
Điều 13. Điều kiện đối với người hiến, nhận tinh trùng, noãn, phôi tại dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) quy định:
Các nguyên tắc hiến, nhận tinh trùng, noãn, phôi:
Việc thực hiện hiến tinh trùng, hiến noãn, hiến phôi trong kỹ thuật hỗ trợ sinh sản phải tuân theo nguyên tắc chỉ được hiến tại một cơ sở được phép lưu giữ tinh trùng, lưu giữ noãn, lưu giữ phôi.
Tinh trùng, noãn, phôi hiến chỉ được sử dụng cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng để sinh con.
Việc hiến và nhận tinh trùng, hiến và nhận phôi được thực hiện trên nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận.
Hoàng Bích - Hữu Thắng/Người đưa tin
