Thay đổi tư duy đo lường, tạo điều kiện cho doanh nghiệp
Ngày 4/11, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức họp báo thường kỳ dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Trần Trung Tính. Tại buổi họp, ông Trần Hậu Ngọc - Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, đã thông tin về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường dự kiến trình Quốc hội.
Theo ông Ngọc, sau 15 năm thi hành, Luật Đo lường năm 2011 đã có những đóng góp quan trọng đối với đời sống kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy một số quy định không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới.
Cụ thể, luật hiện hành chưa có khuôn khổ đầy đủ cho chuyển đổi số và quản lý theo mức độ rủi ro. Thứ hai, định hướng phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường chưa đủ rõ, cơ chế huy động nguồn lực từ doanh nghiệp còn hạn chế. Bên cạnh đó, một số thủ tục và quy định về phân cấp chưa đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính cũng như mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Trên cơ sở đó, dự thảo luật được xây dựng nhằm cập nhật phương thức quản lý, phát triển năng lực đo lường quốc gia và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động của doanh nghiệp.
Theo ông Trần Hậu Ngọc, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường tập trung vào 3 trụ cột chính, trong đó nổi bật là chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý nhà nước.
Cụ thể, dự thảo bổ sung các quy định về nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung, kết quả đo lường được số hóa cũng như việc quản lý, khai thác dữ liệu trên môi trường số.
Một điểm mới là chứng thư điện tử được công nhận có giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy. Dự thảo cũng bổ sung yêu cầu đối với phần mềm của phương tiện đo nhằm phòng ngừa hành vi gian lận.
Trên nền tảng dữ liệu được số hóa, phương thức quản lý cũng được điều chỉnh theo hướng chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời thực hiện đánh giá theo mức độ rủi ro.
Trụ cột thứ hai là phát triển năng lực đo lường quốc gia và phát huy vai trò của doanh nghiệp. Theo ông Ngọc, dự thảo ưu tiên phát triển các chuẩn đo lường phục vụ công nghệ chiến lược, năng lượng mới, kinh tế số và kinh tế xanh.
Đáng chú ý, lần đầu tiên chương trình bảo đảm đo lường được tổ chức tại doanh nghiệp được luật hóa theo hướng tự nguyện. Theo đó, doanh nghiệp có thể chủ động triển khai chương trình bảo đảm đo lường để kiểm soát chất lượng, độ chính xác của các phép đo phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Chi phí thực hiện chương trình được tính là chi phí cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, kết quả thực hiện chương trình bảo đảm đo lường sẽ được xem xét làm căn cứ miễn, giảm kiểm tra nhà nước.
Cắt giảm 8 thủ tục hành chính, phân định rõ trách nhiệm quản lý
Trụ cột thứ ba của dự thảo là phân cấp, phân định trách nhiệm và cải cách thủ tục hành chính, với mục tiêu giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc phân định lại cơ chế quản lý đối với phương tiện đo Nhóm 1 và Nhóm 2.
Theo ông Ngọc, đối với dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm cho phương tiện đo Nhóm 1 và chuẩn đo lường không sử dụng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo Nhóm 2, dự thảo chuyển sang cơ chế công bố năng lực và tự chịu trách nhiệm. Trong khi đó, đối với phương tiện đo Nhóm 2, Nhà nước thực hiện đánh giá và chỉ định các tổ chức có đủ năng lực.
Dự thảo cũng đề xuất bỏ một số thủ tục hành chính không còn cần thiết. Trong đó, có việc bỏ thủ tục chứng nhận chuẩn công tác; xóa bỏ việc phân loại hàng đóng gói sẵn và thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng.
Bên cạnh đó, dự thảo làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về đo lường chuyên ngành của các bộ, đồng thời phân định thẩm quyền giữa cấp trung ương, cấp tỉnh và cấp xã theo quy định của mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
"Những nội dung sửa đổi nêu trên tạo cơ sở pháp lý để cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Việc tinh gọn thủ tục vẫn bảo đảm các biện pháp cần thiết nhằm duy trì độ chính xác của phép đo, chống gian lận thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng", ông Ngọc khẳng định.
Thông tin thêm về quá trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo, ông Ngọc cho biết Chính phủ đã tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra tại Báo cáo số 723/BC-CP.
Theo đó, dự thảo tiếp tục được giữ dưới hình thức Luật sửa đổi, bổ sung một số điều thay vì xây dựng luật mới, do các chế định cơ bản của luật hiện hành vẫn ổn định và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Việc phân loại phương tiện đo thành Nhóm 1 và Nhóm 2 cũng được giữ lại do đang được áp dụng ổn định, phù hợp với thông lệ quốc tế.
Đối với hàng đóng gói sẵn và dấu định lượng (V), dự thảo bỏ việc phân định nhóm hàng hóa cũng như dấu định lượng, kể cả dưới hình thức tự nguyện. Hoạt động đóng gói sẵn vẫn tiếp tục được kiểm soát bằng các yêu cầu kỹ thuật đo lường phù hợp với khuyến nghị của Tổ chức Đo lường pháp định quốc tế (OIML).
Dự thảo đồng thời đưa ra các quy định chuyển tiếp nhằm tránh gây xáo trộn hoạt động của doanh nghiệp và tổ chức cung cấp dịch vụ. Theo đó, các quyết định chỉ định và kết quả kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm đã được cung cấp tiếp tục có hiệu lực.
Các tổ chức đã đăng ký cung cấp dịch vụ có tối đa 6 tháng để hoàn thành việc công bố năng lực. Đối với bao bì đã in dấu định lượng, doanh nghiệp được tiếp tục sử dụng trong thời hạn 24 tháng, bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh không bị gián đoạn.
Về nguồn lực thực hiện, đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho biết việc thi hành luật không làm phát sinh tổ chức, biên chế mới. Kinh phí được bố trí trong dự toán chi cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và các nguồn chi hợp pháp khác.
Vũ Việt Anh/Người đưa tin
