Bộ Xây dựng vừa có phản hồi thắc mắc liên quan đến việc cho thuê nhà ở xã hội, đồng thời làm rõ các quy định và chế tài xử lý đối với hành vi cho thuê nhà ở xã hội không đúng quy định.
Cụ thể, theo nội dung câu hỏi của ông L.V.T, ông mua 1 căn nhà ở xã hội và đã được cấp Giấy chứng nhận, nhưng chưa đủ thời hạn 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua nhà ở. Hiện ông T ở nhờ nhà người thân để thuận tiện cho công việc nên căn nhà ở xã hội để trống. Vậy, ông T có thể cho người khác thuê lại căn nhà này với mục đích để ở hay không?
Trả lời vấn đề nêu trên, Bộ Xây dựng cho biết, tại khoản 1 Điều 2 Luật Nhà ở năm 2023 quy định: "Nhà ở là công trình xây dựng với mục đích để ở và phục vụ nhu cầu sinh hoạt của gia đình, cá nhân".
Tại khoản 1 Điều 2 Luật Nhà ở năm 2023 quy định rằng nhà ở xã hội là nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước cho đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở theo quy định của Luật này.
Liên quan đến việc bán nhà ở xã hội, tại các điểm d, đ và e khoản 1 Điều 89 Luật Nhà ở năm 2023 có quy định bên mua không được bán lại nhà ở xã hội trong thời hạn tối thiểu 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua nhà, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định.
Trong thời hạn 5 năm, kể từ ngày bên mua nhà ở xã hội đã thanh toán đủ tiền mua nhà ở mà có nhu cầu bán nhà ở này thì chỉ được bán lại cho chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội hoặc bán lại cho đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội với giá bán tối đa bằng giá bán nhà ở xã hội này trong hợp đồng mua bán với chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội. Việc nộp thuế thu nhập cá nhân thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.
Sau thời hạn 5 năm, kể từ ngày đã thanh toán đủ tiền mua nhà ở, bên mua nhà ở xã hội được bán lại nhà ở này theo cơ chế thị trường cho đối tượng có nhu cầu nếu đã được cấp Giấy chứng nhận; bên bán không phải nộp tiền sử dụng đất và phải nộp thuế thu nhập theo quy định của pháp luật về thuế, trừ trường hợp bán nhà ở xã hội là nhà ở riêng lẻ thì bên bán phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định của Chính phủ và phải nộp thuế thu nhập theo quy định của pháp luật về thuế.
Bên cạnh đó, tại khoản 1 và khoản 2 Điều 160 Luật Nhà ở năm 2023 cũng quy định điều kiện để thực hiện các giao dịch về nhà ở như mua bán, thuê mua, tặng cho, thế chấp, góp vốn... Trong đó, đối với giao dịch cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ hoặc ủy quyền quản lý nhà ở thì không bắt buộc phải có Giấy chứng nhận.
Về hình thức xử phạt khi cho thuê nhà ở xã hội sai quy định, tại điểm b khoản 2 Nghị định số 16/2022/NĐ-CP ngày 28/1/2022 của Chính phủ quy định bên thuê, thuê mua hoặc mua nhà ở xã hội nếu bán, cho thuê lại, cho mượn nhà trong thời gian thuê, thuê mua hoặc bán lại nhà không đúng quy định sẽ bị phạt từ 100 triệu đồng đến 120 triệu đồng.
Ngoài bị xử phạt hành chính, điểm d khoản 6 Điều 64 Nghị định này còn quy định biện pháp khắc phục hậu quả là buộc thu hồi nhà ở xã hội đối với hành vi vi phạm nêu trên.
Tại khoản 7 Điều 75 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP ngày 26/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về phát triển và quản lý nhà ở xã hội có quy định về trách nhiệm của UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó có trách nhiệm: Tổ chức quản lý và theo dõi chặt chẽ việc bán, thuê, thuê mua nhà ở xã hội.
Như vậy, Luật Nhà ở năm 2023 đã quy định về nhà ở xã hội là nhà ở (là công trình xây dựng với mục đích để ở và phục vụ nhu cầu sinh hoạt của gia đình, cá nhân) có sự hỗ trợ của Nhà nước cho đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội.
Luật cũng cho phép bên mua nhà ở xã hội được bán lại nhà ở này, theo đó, sau thời hạn 05 năm kể từ ngày đã thanh toán đủ tiền mua nhà ở, bên mua nhà ở xã hội được bán lại nhà ở này theo cơ chế thị trường cho đối tượng có nhu cầu nếu đã được cấp Giấy chứng nhận.
Luật Nhà ở năm 2023 (Điều 159 và Điều 160) cũng có các quy định về điều kiện giao dịch nhà ở trong đó có giao dịch cho thuê nhà ở…
Pháp luật về nhà ở hiện hành cũng quy định xử phạt vi phạm hành chính và biện pháp khắc phục đối với trường hợp bên mua nhà ở xã hội bán, cho thuê lại hoặc bán lại nhà không đúng quy định và biện pháp khắc phục là thu hồi lại nhà ở xã hội (Nghị định số 16/2022/NĐ-CP).
Mặt khác, pháp luật về nhà ở cũng quy định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc quản lý và theo dõi chặt chẽ việc bán, thuê, thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn (Nghị định số 100/2024/NĐ-CP).
Quỳnh Anh (t/h)
