Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm
Sáng 8/11, tại Bộ Tư pháp, Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (9/11). Dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ có Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Chủ tịch Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 có ý nghĩa chính trị, pháp lý đặc biệt khi diễn ra trong dịp kỷ niệm 80 năm Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9/11/1946).
Đây không chỉ là dịp tôn vinh những giá trị cao quý của Hiến pháp và pháp luật, mà còn là thời điểm nhìn nhận, đánh giá thực chất công tác xây dựng và thi hành pháp luật, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động, đưa pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, phục vụ nhân dân và kiến tạo phát triển đất nước.
Theo Phó Thủ tướng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tư duy xây dựng và hoàn thiện thể chế có sự đổi mới mạnh mẽ, chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển.
Công tác rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế được đẩy mạnh, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và phổ biến, giáo dục pháp luật cũng tạo ra những chuyển biến rõ nét, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng ghi nhận, biểu dương nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học và nhân dân cả nước.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Phó Thủ tướng đề nghị các cấp, ngành tiếp tục quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về trách nhiệm tuân thủ Hiến pháp trong mọi hoạt động xây dựng pháp luật, tổ chức bộ máy và thực thi quyền lực nhà nước; mọi cơ quan, người có thẩm quyền phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật và chịu trách nhiệm về nhiệm vụ, quyền hạn được giao.
Năm nhiệm vụ trọng tâm để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống
Để cụ thể hóa những định hướng trên, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị các cấp, các ngành, địa phương tập trung thực hiện 5 nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, nâng cao chất lượng thể chế, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn, mở đường cho phát triển, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; đồng thời phải bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch, ổn định và khả thi.
Đặc biệt, cần ngăn ngừa lợi ích nhóm, kiểm soát quyền lực ngay từ khâu xây dựng chính sách, pháp luật. Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung hoàn thiện kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, xử lý đến cùng các điểm nghẽn pháp lý, phấn đấu cơ bản tháo gỡ những vướng mắc ngay trong năm 2027.
Cùng với đó, tiếp tục hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền Đề án, Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, kết hợp giải quyết những bất cập trước mắt với kiến tạo nền tảng pháp lý lâu dài.
Nhiệm vụ thứ hai là siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong xây dựng pháp luật, tạo chuyển biến căn bản trong tổ chức thi hành. Theo Phó Thủ tướng, xây dựng pháp luật tốt phải đi đôi với tổ chức thi hành nghiêm minh, hiệu quả; lấy kết quả thực chất làm thước đo chất lượng pháp luật.
Cần kiên quyết khắc phục tình trạng luật đã có hiệu lực nhưng văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành chưa được ban hành kịp thời; quy định đúng nhưng khó thực hiện hoặc những vướng mắc từ cơ sở chậm được giải quyết.
Đồng thời, chú trọng phòng ngừa vi phạm, hỗ trợ tuân thủ pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và trách nhiệm giải trình; khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu nâng cao năng lực phản ứng chính sách, chủ động theo dõi, phát hiện sớm những bất cập phát sinh trong thực tiễn để kịp thời xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền giải quyết.
Trong quá trình này, cần phân biệt rõ bất cập của quy định pháp luật với hạn chế trong tổ chức thực hiện, từ đó xác định đúng nguyên nhân và trách nhiệm.
Nhiệm vụ thứ ba là đổi mới thực chất công tác truyền thông chính sách và phổ biến, giáo dục pháp luật. Công tác truyền thông cần đi trước một bước ngay từ khi đề xuất chính sách, coi trọng việc lắng nghe, tiếp thu và giải trình ý kiến của người dân, doanh nghiệp.
Phổ biến pháp luật không chỉ dừng lại ở việc giúp người dân biết quy định mà quan trọng hơn là giúp họ hiểu, thực hiện đúng và biết sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình.
Các cơ quan cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và nền tảng mạng xã hội; tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật hướng mạnh về cơ sở, quan tâm nhóm yếu thế, tránh hình thức và gắn tuyên truyền với giải quyết những vướng mắc pháp lý thiết thực.
Thứ tư, xây dựng văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong toàn xã hội. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh và phát triển. Việc tuân thủ pháp luật cần từng bước trở thành nhu cầu tự thân, nếp sống văn hóa và trách nhiệm của mỗi cá nhân, cơ quan, tổ chức.
Đáng chú ý, tinh thần thượng tôn pháp luật phải bắt đầu từ chính các cơ quan nhà nước và những người được giao thực thi quyền lực. Mọi cơ quan, cán bộ, công chức phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật, thực thi công vụ liêm chính, công tâm và có trách nhiệm.
"Muốn người dân tôn trọng pháp luật, trước hết cán bộ, công chức phải gương mẫu; muốn người dân tin vào pháp luật thì pháp luật phải được thực hiện một cách công bằng, minh bạch và nghiêm minh", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Nhiệm vụ thứ năm là nâng cao năng lực thực thi công vụ, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Các cấp, các ngành, đặc biệt là người đứng đầu, phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về chất lượng xây dựng, hiệu quả thi hành pháp luật cũng như công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.
Phó Thủ tướng lưu ý, đây không chỉ là nhiệm vụ riêng của cơ quan tư pháp hay bộ phận pháp chế mà cần sự tham gia đồng bộ của toàn hệ thống chính trị. Bộ Tư pháp tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành và phổ biến, giáo dục pháp luật; đồng thời chú trọng củng cố tổ chức, nâng cao năng lực của hệ thống pháp chế các bộ, ngành và cơ quan tư pháp địa phương.
Cùng với đó, cần phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội; huy động sự tham gia tích cực của đội ngũ luật sư, luật gia, các cơ sở giáo dục, cơ quan báo chí, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân.
Phó Thủ tướng bày tỏ tin tưởng, với quyết tâm và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, công tác xây dựng và thi hành pháp luật sẽ có những chuyển biến mạnh mẽ, thực chất; thể chế thực sự trở thành động lực, nguồn lực và lợi thế cạnh tranh quốc gia, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, văn minh và thịnh vượng.
Phát biểu đáp từ tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, những đánh giá và yêu cầu của Phó Thủ tướng vừa là sự ghi nhận, động viên kịp thời, vừa là định hướng hành động cụ thể để các cơ quan triển khai trong thời gian tới. Bộ Tư pháp nghiêm túc tiếp thu và sẽ khẩn trương tham mưu tổ chức thực hiện.
Quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các nhiệm vụ trọng tâm được Phó Thủ tướng giao, Bộ Tư pháp xác định tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, kiểm soát chặt chẽ tính hợp hiến, tính thống nhất, đồng bộ của các dự án luật ngay từ giai đoạn hình thành chính sách; kiên quyết phòng ngừa lợi ích nhóm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Cùng với đó, ngành Tư pháp sẽ đổi mới công tác theo dõi thi hành pháp luật, kịp thời tổng hợp, tham mưu xử lý triệt để những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn; triển khai đồng bộ Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026, lấy nhu cầu chính đáng của người dân, doanh nghiệp làm điểm xuất phát, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và dữ liệu trong tiếp cận pháp luật.
Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu đề cao kỷ luật, kỷ cương, tính gương mẫu trong toàn ngành; mỗi cán bộ, công chức, viên chức tư pháp phải thực sự là tấm gương trong tuân thủ Hiến pháp và pháp luật. Việc hưởng ứng Ngày Pháp luật cần gắn với đời sống, đi vào chiều sâu, lấy chuyển biến trong nhận thức và hành vi chấp hành pháp luật làm thước đo hiệu quả.
Nhân dịp này, Bộ Tư pháp đã tiến hành trao giải Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật trong kỷ nguyên số; Khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích trong công tác xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật; Khen thưởng và vinh danh Gương sáng pháp luật năm 2026 nhằm tôn vinh, lan rộng các tấm gương sáng trong công tác xây dựng, thực thi và lan toả pháp luật.
Đặng Ngọc Thủy/Người Đưa Tin
