Ngay khi vụ gian lận thi ở Tuyên Quang xảy ra, thủ tướng Lê Minh Hưng đã đích thân lên tận nơi chỉ đạo tại chỗ. Tại đây, trong cuộc làm việc với lãnh đạo tỉnh này, ông đã khẳng định "vụ việc vi phạm quy chế Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 xảy ra tại điểm thi của trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tính nghiêm minh, công bằng của kỳ thi và tác động rất tiêu cực đến uy tín của ngành giáo dục và đào tạo và niềm tin của xã hội, của người dân đối với công tác tổ chức kỳ thi". Và ông chỉ rõ: "để có đủ cơ sở xử lý vụ việc một cách đúng pháp luật, khách quan, nghiêm minh thì phải đảm bảo các nguyên tắc sau.
Thứ nhất, phải xác minh đầy đủ, khách quan, bản chất của vụ việc; bảo đảm công bằng, công khai, đúng quy định của pháp luật.
Thứ hai, phải xử lý nghiêm minh các tổ chức, cá nhân có sai phạm theo đúng quy định của pháp luật; trong đó phân hóa rõ vai trò trách nhiệm, tính chất, mức độ vi phạm của từng tổ chức và cá nhân.
Thứ ba, phương án xử lý đề xuất theo thẩm quyền và phải theo đúng quy chế thi, quy định của pháp luật có liên quan; bảo đảm tính nhân văn trong giáo dục, quyền lợi chính đáng, hợp pháp của các thí sinh theo quy định. Đồng thời phải giữ nghiêm kỷ cương, công bằng và uy tín kỳ thi.
Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an, UBND tỉnh Tuyên Quang theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục khẩn trương thực hiện quyết liệt, nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, của Phó Thủ tướng Chính phủ tại các văn bản: Thông báo số 356/TB-VPCP ngày 07/7/2026 và văn bản số 3075/VPCP-KGVX ngày 10/7/2026)…
Hôm ấy là ngày 15/7.
Cũng hôm ấy, bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang Hầu A Lềnh cho biết: Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của tỉnh đã đưa vụ việc vào diện theo dõi, chỉ đạo.
Và hôm 3/8, tức hôm kia, thủ tướng lại nhắc lại trong cuộc họp chính phủ thường kỳ tháng 7.
Tôi đi xa, vừa vào nhà bật tivi (thói quen khi ở nhà là luôn bật tivi), đúng lúc VTV đang đưa tin thủ tướng phát biểu về việc này, trong đó ông giao rất cụ thể cho bộ Công An làm gì, bộ Giáo dục làm gì, tới cả phó thủ tướng sẽ "chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an, Bộ Tư pháp và một số bộ ngành công bố công khai quyết định, hướng xử lý vi phạm tại kỳ thi ở Tuyên Quang và một số địa phương khác".
Theo đó sau khi có kết quả thì "có hình thức công bố rộng rãi thông tin cho dư luận".
Rất quyết liệt và cụ thể.
Cũng hôm qua, báo chí đưa tin: tỉnh Quảng Trị hủy kết quả thi của 3 thí sinh gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp ở trường THPT Lê Trực. Đau lòng là, trong ba thí sinh ấy có một cháu là con của chính hiệu trưởng trường này.
Việc này để lại hệ lụy trước mắt là, ngoài ba cháu bị hủy kết quả thi thì 2 giáo viên là tổ trưởng chuyên môn của trường bị khởi tố.
Rất đau. Nó cũng như vụ ở trường chuyên Tuyên Quang đã có tới gần ba chục người liên quan bị khởi tố, có nhiều giáo viên và cả hiệu trưởng trường này.
Trước đấy, ở trường Lê Trực Quảng Trị ấy, website của trường hân hoan đưa tin có ba học sinh của trường được kết nạp vào Đảng. Tất nhiên đây phải là ba học sinh ưu tú, hết sức ưu tú, hết sức giỏi giang toàn vẹn mọi mặt. Một trường, mà kết nạp một lúc (vào cuối năm, chuẩn bị thi tốt nghiệp) tới 3 cháu học sinh lớp 12 vào Đảng thì quả là kỷ lục. Trang web của trường viết "Ngày 25/04/2026 vừa qua, trong không khí sục sôi của những ngày tháng Tư lịch sử, Chi bộ I và chi bộ III trường THPT Lê Trực đã long trọng tổ chức Lễ kết nạp Đảng viên mới cho 03 quần chúng ưu tú là học sinh lớp 12. Đây là dấu mốc quan trọng trong cuộc đời của các em, đồng thời khẳng định sự lớn mạnh của công tác phát triển Đảng ở trường trung học phổ thông Lê Trực". Kèm ảnh bí thư Đảng bộ kiêm hiệu trưởng nhà trường phát biểu.
Ông nói: "Việc kết nạp Đảng viên trong học sinh không chỉ là ghi nhận nỗ lực cá nhân của các em, mà còn là nhiệm vụ quan trọng của các Chi bộ nhằm trẻ hóa đội ngũ Đảng viên, tìm kiếm những người đủ đức, đủ tài để kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng".
Cũng website của trường viết về các em: "Ba "tân Đảng viên" tuổi 18 không chỉ là những học sinh có kết quả học tập ấn tượng mà còn là những thủ lĩnh thanh niên nhiệt huyết: Em Nguyễn Minh Khang: Lớp trưởng gương mẫu, năng nổ; 02 giải khuyến khích học sinh giỏi Toán cấp tỉnh. Em Đặng Thanh Nhàn: Chủ nhiệm câu lạc bộ truyền thông và âm nhạc; 02 giải Khuyến khích học sinh giỏi Văn cấp tỉnh. Em Ngô Thị Tố Như: Lớp trưởng gương mẫu, người dẫn đầu trong các phong trào văn hóa, thể thao; huy chương Vàng bóng chuyền nữ học sinh THPT tỉnh Quảng Trị năm 2026"...
Tôi đã qua tuổi thi cử lâu rồi, các con tôi cũng thế. Và tôi tự hào là, cả tôi và các con tôi khi đi thi thì đều… trong sáng, không gửi gắm nâng đỡ, không để ai bị kiểm điểm chứ đừng nói bị khởi tố, không tài liệu mở sách, không phao phiếc gì hết (nhớ thời mà phao thi được photo và bán công khai nhộn nhịp ở gần các cổng trường, mùa thi là mùa… bán phao, các loại phao có tên có đánh số, từ ruột mèo tới ruột cá, tới mini, siêu mini, phao băng keo..., chưa kể phao… trực tiếp như viết lên đùi, bụng, dép, ruột bút... Cả thi vào làm cán bộ cũng thế, tôi nhớ ông chủ tịch tỉnh Gia Lai khi ấy đi kiểm tra cuộc thi công chức nói oang oang: "xấu hổ quá, thi gì mà phao trắng sân", là thi công chức chứ không phải phổ thông nhé)…, đấy là chuyện hết sức chính xác từ sự tự trọng của mình và những người bạn cùng học chứng kiến. Giờ đến thời của các cháu tôi. Và tôi hy vọng, sau sự việc rất đáng xấu hổ này thì việc thi cử ở nước ta sẽ… trong veo trở lại. Dẫu biết, từ trong veo trở về… trong veo nó cũng rất khó khăn, rất đoạn trường, như mới năm 2018 thì tỉnh Hà Giang lộ ra vụ tiêu cực thi cử lớn, cũng chấn động dư luận, tới 5 người phải ra tòa, trong đó người cao nhất là 8 năm tù, tức theo đúng "lộ trình" thì năm nay hết án. Và tiếp nối ngay lại là vụ trường chuyên Tuyên Quang năm nay, hình như là lớn hơn, bởi số người bị khởi tố tới nay đã đông hơn vụ 2018 nhiều.
Hy vọng, với sự quyết liệt, xử một lần cho xong, chịu đau một lần để cơ thể lành mạnh, thế hệ các cháu tôi sẽ ung dung học, ung dung thi, có học có thi, nhưng thi là để… thi, để kiểm tra năng lực thật sự chứ không phải thi là cuộc… diễn, bài binh bố trận kỹ lưỡng công phu như mấy vụ vừa qua.
Trong vòng chưa đầy một tháng, thủ tướng hai lần chỉ đạo thì ta hiểu sự quyết tâm của chính phủ rồi.
*Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả
Văn Công Hùng/Người Đưa Tin
