Ở cả hai đầu Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh công an đồng loạt phá án. Riêng Hà Nội, bước đầu thống kê thấy số tiền liên quan đến hành vi phạm tội của các đối tượng ước tính hơn 2.700 tỷ đồng, gần 200 bị can bị khởi tố, số bị hại đang được cập nhật.
Ở Thành phố HCM thì gần 200 người là giám đốc, nhân viên các công ty du lịch bị cáo buộc dùng chiêu bán "hợp đồng kỳ nghỉ" để lừa ký hơn 5.500 hợp đồng, chiếm đoạt hơn 600 tỷ đồng.
Và đấy là những thông tin, những con số ban đầu.
Điều thấy rất rõ, thấy ngay lập tức là, những người bị lừa đa phần là người già. Những kẻ tham gia vào bộ máy đi lừa đều rất trẻ, nhiều người học hành bài bản, rất hiểu tâm lý người già và cũng rất tài thao túng tâm lý.
Tới mức có tờ báo phải kêu lên: "Sao lại lừa gạt ông bà mình?".
Người già bị lừa không chỉ là những người ở nông thôn hay có hoàn cảnh khó khăn. Đến cả Nghệ sĩ Nhân dân, người từng sống qua hàng trăm vai diễn, hàng nghìn số phận, thấu hiểu đủ kiểu người từ thông thái đến ngờ nghệch, cũng không tránh khỏi bẫy lừa đảo.
Báo chí đã thông tin về việc hai NSND Hương Dung và Minh Châu bị lừa mất tiền như thế. Nghệ sĩ Hương Dung còn là trung tá công an. Người nghèo cũng mất tiền chục triệu, trăm triệu, đơn giản là họ sẽ bày cho cách có tiền để mua kỳ nghỉ dưỡng già. Rồi bán lại kỳ nghỉ lấy lời, và để bán được thì... nộp hoa hồng trước. Để có tiền hoa hồng thì... vay ngân hàng. Con cái giữ sổ đỏ không cho mang đi vay thì... nhịn ăn, tuyệt thực. Tiền đến miệng rồi không cho mẹ kiếm tiền thì chúng mày vừa ngu vừa không thương mẹ, muốn ăn muốn hưởng một mình. Cho tới lúc biết bị lừa rồi, thì lại... sợ con cái, nên lại tiếp tục lén lút đi vay tiền để... bán lại kỳ nghỉ..., cứ thế mà luẩn quẩn và... trắng tay. Không chỉ trắng tay, còn mang nợ.
Vụ này còn đang tiếp tục điều tra, và các số liệu mới là bước đầu, hai nghệ sĩ nhân dân lên tiếng rằng mình bị lừa là người dũng cảm, họ lấy mình làm gương để cảnh tỉnh, và không loại trừ còn những người đang ngậm đắng nuốt cay không/ chưa dám nói.
Là chỉ ở ngay vụ việc vừa xảy ra, nhắm vào người già, để thấy chuyện người cao tuổi trong xã hội hiện đại bây giờ đang là vấn đề nan giải.
Nên tôi chú ý đến thông tin "Thủ tướng yêu cầu xây dựng cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày". Lâu nay hễ nghe bạn bè có điều kiện định đầu tư làm ăn tôi toàn xui mở... nhà dưỡng lão, rằng là nước ta đang đông người già nhưng ít nhà dưỡng lão, đa phần các cụ sống cùng gia đình, nhưng gia đình giờ khác xưa xa, con cháu đi làm xa chứ không quây quần như thời cách đây dăm chục năm, cùng xóm cùng làng, thậm chí trong một nhà vài ba thế hệ sống chung. Rằng người già ngày càng cô đơn trong chính gia đình họ bởi khoảng cách thế hệ ngày càng lớn. Rằng gương nhà này nhà kia làm bảng phân công con cháu trong nhà thay nhau chăm bố mẹ ông bà, có lịch từng ngày. Sớm không được mà muộn cũng không xong, thậm chí trước khi bàn giao luân phiên còn... cân trọng lượng cha mẹ. Rằng vân vân và vân vân. Nhưng quả là ít người dám mạo hiểm đầu tư món này.
Đúng là cũng có một thời, chưa lâu, người ta còn giữ quan niệm con cái mà đưa cha mẹ vào nhà dưỡng lão là bất hiếu, phải giữ ở nhà để chăm sóc, trả hiếu, nên nhiều gia đình muốn nhưng cũng ngại. Vả nữa, cần phải có một chính sách riêng thế nào đấy để người có điều kiện, có khả năng và cả có tâm, dám bỏ vốn ra đầu tư nhà dưỡng lão, để người có thu nhập trung bình cũng có thể vào đấy.
Thì đây, thủ tướng đã chỉ đạo: Giao bộ Y tế phối hợp với các bộ, ngành liên quan hướng dẫn thành lập cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo hình thức xã hội hóa; hướng dẫn các địa phương tổ chức triển khai chương trình.
Và, theo quyết định mới của Thủ tướng thì từ năm 2026, người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, được lập hồ sơ theo dõi quản lý sức khỏe.
Đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là có ít nhất 90% người cao tuổi được phát hiện, điều trị, quản lý các bệnh không lây nhiễm (ung thư, tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, sa sút trí tuệ...).
Và hôm qua, một tờ báo đưa tin: "Nhà dưỡng lão công lập đầu tiên đi vào hoạt động: Thêm điểm tựa nhân văn cho người cao tuổi", theo đó, từ một điểm y tế dôi dư sau sắp xếp bộ máy, phường Long Biên (Hà Nội) đã cải tạo thành cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi. Mô hình "sáng đi - chiều về" mở thêm lựa chọn cho những người vẫn có khả năng tự phục vụ nhưng cần được theo dõi bệnh mạn tính, phục hồi chức năng và giao lưu cộng đồng.
Cũng là... người cao tuổi, tôi thấy có mấy vấn đề với họ, một là sự sẻ chia tâm lý, thông tin thời cuộc. Nếu hợp cạ, những chuyện này rất bổ ích. Tôi có một nhóm hưu, sáng nào cũng cà phê với nhau. Vợ tôi thì có tới 2 nhóm, một nhóm Yoga và nhóm nhảy, đều đặn hàng ngày. Ba ông thợ giày thành một Gia Cát Lượng, ngoài chuyện giải trí, thể thao, thì với số người chơi cùng nhau theo nhóm thế này thì những loại như... kỳ nghỉ kia khó mà lọt vào. Và hai, khi có những nhà dưỡng lão, người cao tuổi còn được kiểm tra sức khỏe thường xuyên bởi những nhân viên có nghề chứ không dễ bị "bác sĩ mạng" thao túng rồi tự động thuốc này thuốc kia, tiền mất tật mang. Và nữa, con cháu yên tâm đi làm. Chứ cái kiểu sáng sớm "nhốt" bố mẹ trong nhà với cái ti vi, khóa cửa mang chìa theo cũng rất thấp thỏm, chả yên tâm mà làm việc...
Tổng bí thư Tô Lâm vừa có bài phát biểu quan trọng trong cuộc gặp 85 người người cao tuổi toàn quốc trong các phong trào thi đua yêu nước, trong đó yêu cầu "tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách về người cao tuổi theo hướng đồng bộ, nhân văn, hiện đại và thích ứng với già hóa dân số. Chính sách phải bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người cao tuổi; đồng thời tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, uy tín và tham gia đóng góp cho xã hội". Và "Một đất nước phát triển không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế, tốc độ tăng trưởng hay những công trình hiện đại. Một đất nước phát triển còn được đo bằng chất lượng đời sống của Nhân dân, bằng sự bền vững của gia đình, bằng tình người trong cộng đồng, bằng việc người cao tuổi có được sống trong an vui, được chăm sóc, được tôn trọng và được tiếp tục cống hiến hay không"...
Thông tin mới và nóng nhất về người cao tuổi trên một tờ báo: "Trong 2 ngày 24 và 25/6, tại phường Bắc Nha Trang, Hội Người cao tuổi (NCT) Việt Nam tổ chức hội thảo hướng dẫn, vận động xây dựng mô hình cơ sở dưỡng lão dành cho NCT".
Chúng ta, và những người cao tuổi Việt Nam, có quyền hy vọng.
* Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả
Văn Công Hùng/Người Đưa Tin
