Công ty hoạt động trong lĩnh vực chế biến, bảo quản thủy sản. Nguyên liệu cá ngừ của Công ty gồm cá ngừ thu mua trong nước và cá ngừ nguyên con nhập khẩu để đưa về nhà máy sơ chế/chế biến.
Qua quá trình sản xuất (cho cá ngừ vào máy cưa cắt thô, duỗi, cắt tinh) công ty thu hồi được 4 loin cá cùng với phế liệu như da cá, xương cá, thịt đen, nội tạng, đuôi, đầu, vây, bụng… Phế liệu thu được ở giai đoạn này được bán cho doanh nghiệp khác trong nước tiếp tục công đoạn chế biến làm thức ăn chăn nuôi. Còn phần loin cá tiếp tục công đoạn cấp đông và cắt thành mặt hàng saku, steak, cube, portion để xuất khẩu.
Đối với phế liệu thu hồi như da cá, xương cá, nội tạng cá, đầu, vây phát sinh trong quá trình sơ chế cá ngừ từ nguồn nguyên liệu mua trong nước và cá ngừ nhập khẩu, khi Công ty bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức trong nước khác tiếp tục công đoạn sản xuất chế biến thành thức ăn chăn nuôi thì Công ty có phải kê khai, tính nộp thuế GTGT, nếu có thì thuế suất là bao nhiêu?
Thuế tỉnh Lâm Đồng có ý kiến như sau:
- Tại khoản Điều 5, Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Thuế giá trị gia tăng số 149/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), quy định:
“ Điều 5. Đối tượng không chịu thuế
1. Sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bản ra và ở khâu nhập khẩu.
Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã mua sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường bản cho doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã khác thì không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào
3. Thức ăn chăn nuôi theo quy định của pháp luật về chăn nuôi; thức ăn thủy sản theo quy định của pháp luật về thủy sản.
Điều 9. Thuế suất
2. Mức thuế suất 5% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ sau đây:
d) Sản phẩm cây trồng, rừng trồng (trừ gỗ, măng), chăn nuôi, thuỷ sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường, trừ sản phẩm quy định tại khoản 1 Điều 5 của Luật này;
3. Mức thuế suất 10% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ không quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, bao gồm cả dịch vụ được các nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam cung cấp cho tổ chức, cá nhân tại Việt Nam qua kênh thương mại điện tử và các nền tảng số.
5. Phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu được thu hồi trong quá trình sản xuất thì áp dụng mức thuế suất của mặt hàng phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu đó.”.
Tại khoản 1 Điều 4 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1 Điều 1 Nghị định số 359/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), quy định:
Điền 4. Đối tượng không chịu thuế
Đối tượng không chịu thuế thực hiện theo quy định tại Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng. Một số trường hợp được quy định chi tiết như sau:
1. Sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra và ở khâu nhập khẩu. Trong đó, các sản phẩm chỉ qua sơ chế thông thường là các sản phẩm mới được làm sạch, phơi, sấy khô, bóc vỏ, xay xát, xay vỡ mánh, nghiền vỡ mánh, xay bỏ vỏ, xát bỏ vỏ, tách hạt, tách cọng, cắt, xay, đánh bông hạt, hồ hạt, chia tách ra từng phần, bỏ xương, băm, lột da, nghiến, cản mỏng, ướp muối, đồng hộp kín khí, bảo quản lạnh (ướp lạnh, đông lạnh), bảo quản bằng khi sunfuro, bảo quản theo phương thức cho hóa chất để tránh thối rữa, ngâm trong dung dịch lưu huỳnh hoặc ngâm trong dung dịch bảo quản khác và các hình thức bảo quản thông thường khác.
Trường hợp không xác định được thì Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm căn cứ vào quy trình sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt do người nộp thuế cung cấp để xác định là sản phẩm chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bản ra và ở khâu nhập khẩu theo quy định của pháp luật.
16. Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã mua sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường bản cho doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã khác thì không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.
Trong đó:
a) Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thuế bản sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường cho doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã khác ở khâu kinh doanh thương mại thì không phải kê khai, tỉnh nộp thuế giá trị gia tăng.
b) Trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã nộp thuế giả trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thuế bản sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường cho các đối tượng như hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh và các tổ chức, cá nhân khác thì phải tỉnh thuế giá trị gia tăng theo mức thuế suất 5% quy định tại khoản 3 Điều 19 Nghị định này.
Căn cứ các quy định nêu trên, Thuế tỉnh Lâm Đồng trả lời nguyên tắc như sau:
Trường hợp Công ty mua thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường, trong quá trình sơ chế đơn vị thu hồi một lượng phế liệu (da cá, xương cá, vây cá, nội tạng...), nếu da cá, xương cá, vây cá, nội tạng... là sản phẩm thuỷ sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường nếu bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã khác ở khâu kinh doanh thương mại thì không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng; trường hợp bán cho các đối tượng như hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh và các tổ chức, cá nhân khác thì phải tính thuế giá trị gia tăng theo mức thuế suất 5% theo quy định khoản 1 Điều 4 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1 Điều 1 Nghị định số 359/2025/NĐ-CP).
Trường hợp phế liệu (da cá, xương cá, vây cá, nội tạng...) được thu hồi trong quá trình sản xuất, áp dụng mức thuế suất thuế GTGT theo quy định tại khoản 5 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Thuế giá trị gia tăng số 149/2025/QH15).
Thuế tỉnh Lâm Đồng đề nghị Công ty căn cứ tình hình thực tế, đối chiếu quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật nêu trên để thực hiện theo đúng quy định.
Hải My
